ΤΟ ΣΤΑΔΙΟΝ ΤΩΝ ΑΡΕΤΩΝ-ΙΔΙΟΜΕΛΟ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΘΗΤΩ ΠΡΟΗΓΙΑΣΜΕΝΗΣ ΣΕ ΑΓΙΑ

Σε λίγες μέρες θα τελεστεί το τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του π.Εμμανουήλ Κροκίδου. Εν όψει της Σαρακοστής που έρχεται και υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του παπα-Μανώλη, αναρτούμε ένα "Κατευθυνθήτω" της Προηγιασμένης σε ήχο τέταρτο άγια, κατά απαγγελία Αθανασίου Παναγιωτίδη, που ο μουσικότατος πατήρ, συμπεριέλαβε στο μουσικό του βιβλιαράκι "Κατευθυνθήτω Προηγιασμένης" Αθήνα 1968.

ΙΑΚΩΒΟΣ ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ Ο ΜΕΓΑΛΟΠΡΕΠΗΣ

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Ιάκωβος Ναυπλιώτης ο Μεγαλοπρεπής γεννήθηκε στη Νάξο στις 22 Φεβρουαρίου 1866.Το 1870 ακολούθησε τους γονείς του (ο πατέρας του ήταν δάσκαλος και ψάλτης) στην Κωνσταντινούπολη και διετέλεσε κανονάρχης στον Άγιο Ιωάννη των Χίων, επί πρωτοψαλτείας Νικολάου Ιωαννίδου Νεοχωρίτου.

Το 1879 κλήθηκε στον Πατριαρχικό Ναό ως δεύτερος πατριαρχικός κανονάρχης δίπλα στον Νικόλαο Στουγιάννου Λαμπαδάριο και κυριότερου διδασκάλου του. Στις 6 Ιανουαρίου 1882, σε ηλικία 16 ετών, προάχθηκε σε Β΄ Δομέστικο, ενώ στις 17 Ιανουαρίου του 1888 σε Α΄ Δομέστικο δίπλα στον Άρχοντα Πρωτοψάλτη Γεώργιο Βιολάκη. Στις 30 Ιανουαρίου του 1905 προάχθηκε σε Λαμπαδάριο και στις 9 Σεπτεμβρίου του 1911 σε Πρωτοψάλτη θέση που κράτησε μέχρι της παραιτήσεώς του στις 28-2-1939.

Κοιμήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 1942 στο Ψυχικό Αττικής.

Υπήρξε τεράστιο κεφάλαιο της βυζαντινής μουσικής, αναμφισβήτητη αυθεντία για την απαράμιλλη ερμηνεία του και πρότυπο εκτέλεσης και απόδοσης των εκκλησιαστικών ύμνων. Επηρέασε πληθώρα ιεροψαλτών, όπως τον Άρχοντα Πρωτοψάλτη Κωνσταντίνο Πρίγγο, τον Α΄ Δομέστικο Αναστάσιο Μιχαηλίδη, τον πρωτοκανόναρχο Στυλιανό Τσολακίδη, τον Γεώργιο Δάφφα, τον Αλέκο Μουτάογλου, τον Αθανάσιο Παναγωτίδη και άλλους.

Για τον ίδιο τον Αθανάσιο Παναγιωτίδη ο Ιάκωβος ήταν το μόνιμο σημείο αναφοράς και για τυχόν απορίες για κάτι που έψαλλε, μη συνηθισμένο για τους αμύητους στο πατριαρχικό ύφος,  η απάντησή του ήταν: «έτσι το άκουσα από τον Ιάκωβο». Στον Ιάκωβο άλλωστε υπηρέτησε και ως κανόναρχος κατά τα έτη 1920-1923 περίπου.

Η  εμπειρία αυτή του Παναγιωτίδη στον πατριαρχικό ναό δίπλα στον Πρωτοψάλτη Ιάκωβο ήταν καταλυτική και τον στιγμάτισε για ολόκληρη τη ζωή του. Ο Ιάκωβος ήταν το πηδάλιο του στον τρόπο του ψάλλειν, ένας τρόπος που δυστυχώς σήμερα διαβρώθηκε από νεωτερισμούς, προσωπικές αυθαιρεσίες και αυτόφωτες θεωρητικές δοξασίες.

Παραθέτουμε ένα απόσπασμα που αναφέρεται στον Ιάκωβο - από συνέντευξη του Παναγιωτίδη το 1988 – και ένα ηχητικό από γνήσιο δίσκο του ιδίου του Ιακώβου, της δεκαετίας του 1910.

ΠΑΣΑ ΠΝΟΗ ΗΧΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ

Χορωδία Αθανασίου Παναγιωτίδη Αθήνα 1961

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙΝ - ΡΑΣΤ

Ακούγοντας την παρούσα εκτέλεση του «Άξιον εστίν» σε ραστ ⁽¹⁾ από τον αείμνηστο Παναγιωτίδη, θυμήθηκα τι είχε γράψει στον επίλογο του δευτέρου τόμου του μουσικού βιβλίου "Ταμείον Ανθολογίας Κωνσταντίνου" ο εκδότης και καταγραφέας Στέφανος (Α΄Δομέστικος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας) για τον Κωνσταντίνο Πρωτοψάλτη : "ου μικράν απήντησα δυσκολίαν εις την γραφήν, δια το λίαν δυσμίμητον της φωνητικής παραστάσεως του Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου, όστις, κατά τινά ιδιάζουσαν ευστροφίαν του λάρυγγος, ποικίλλει πολλαχώς μίαν και την αυτήν φωνήν, μέρος μεν αυτής πραότερον, μέρος δε γεγονώτερον εκφέρων. Ωσαύτως δε και περί την διαίρεσιν του χρόνου, ότε μεν βραδύτερον, ότε δε ταχύτερον του συνήθους διατρέχει εις την ανάβασιν και κατάβασιν και ισότητα των φθόγγων' πολλάς δε των φωνών αφίησιν εκκρεμείς, πολλά δε μεταξύ παρασπείρει και τα έρρινα, εις τα πλείστα των οποίων ουδε σημεία υπάρχουσι προσδιωρισμένα παρά των προ ημών, ουδέ το ενεστός σύστημα της γραφής της εκκλησιαστικής φαίνεται αρμόδιον".

Απολαύστε ερμηνεία…

(1)Το μακάμι της αραβοπέρσικης μουσικής που ονομάζεται «ραστ» αντιστοιχεί με τον πλάγιο του τετάρτου της βυζαντινής. Χαρακτηριστικό του μακαμιού αυτού είναι ότι η τονικότητα της βάσης του δεν αντιστοιχεί στη νότα Do της ευρωπαϊκής, που κατά συνθήκη χρησιμοποιούμε εμείς για τον πλάγιο του τετάρτου (ΝΗ=Do), αλλά στη νότα Sol. (βλέπε και: http://www.byzantine-musics.com/Maqam.htm http://rebetiko.sealabs.net/wiki/mediawiki/index.php/%CE%A1%CE%B1%CF%83%CF%84 )

"ΔΕΥΤΕ ΙΔΩΜΕΝ ΠΙΣΤΟΙ"-ΧΟΡΩΔΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗ

Καταγραφή: Νικόλαος

Ηχητικό: http://www.youtube.com/watch?v=Hh17nd-G8Zk

Ιστορικά στοιχεία από την εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Από το ψηφιοποιημένο αρχείο της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, που έχει ανεβάζει η ΕΒΕ στο διαδίκτυο, παραθέτω μερικά στοιχεία για τον αείμνηστο Πρωτοψάλτη.

Ανακοίνωση για πανήγυρη

Κρίσεις αναγνωστών για την αξία του

Αξέχαστες εκδρομές

Παράπονα για την αντιμετώπισή του