ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗΣ ιστολόγιο-αφιέρωμα στον Τιτάνα των αναλογίων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΥΜΝΟΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΥΜΝΟΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Δευτέρα 19 Μαΐου 2025
Παρασκευή 17 Δεκεμβρίου 2021
Αντώνιος Τσαχαλίνας - «Των νομικών διδαγμάτων» Αθανασίου Παναγιωτίδη (καταγραφή Αστερίου Δεβρελή)
Στο παρακάτω βίντεο, ο αείμνηστος Αντώνιος Τσαχαλίνας, πρωτοψάλτης του Ι. Ν. Αγ. Κυρίλλου και Μεθοδίου Θεσσαλονίκης και ιδιαίτερος μαθητής του Αθανασίου Παναγιωτίδη κατά τη δεκαετία του 1980, ψάλλει το Δοξαστικό των Αίνων της Κυριακής προ της Χριστού Γεννήσεως «Τῶν νομικῶν διδαγμάτων ὁ σύλλογος...» σε ήχο πλάγιο του δ΄ και μέλος του διδασκάλου του.
Το παρατιθέμενο μουσικό κείμενο καταγράφηκε από τον κ. Αστέριο Δεβρελή το έτος 1957, μάλλον για τις ανάγκες ραδιοφωνικής εκπομπής του χορού του Παναγιωτίδη - είναι γνωστό πως κατά τα χρόνια εκείνα αποτελούσε τη γραφίδα του. Το αντέγραψα απαραλλάκτως, θα το βρείτε στο παρακάτω pdf. Μόνη διαφορά είναι ότι στα χειρόγραφα, για λόγους οικονομίας χρόνου, έβαζαν αγκύλες αντί για χρονικές αγωγές, σαν μεγάλα υφέν που έπιαναν όλους τους αντίστοιχους χαρακτήρες. Εν προκειμένω, ακολουθώντας συμβουλή του καταγράψαντος, χρησιμοποίησα τη σωστή παρασήμανση με χρονική αγωγή.
Ο κ. Δεβρελής, έχοντας ασχοληθεί επί μακρόν με την τέχνη της μελοποιΐας, εξαίρει τη δεινότητα του Παναγιωτίδη φέροντας συχνά ως παράδειγμα τον τονισμό στη λέξη «Γέννησιν» στο μάθημα αυτό, καθώς η κεντρική εορτή που υμνογραφείται είναι τα Χριστούγεννα, αντί του τονισμού του «εμφανίζει» που, αν και αποτελεί το ρήμα της πρότασης, όμως εν προκειμένω δεν έχει κάποιο νοηματικό βάρος που να δικαιολογεί τον εκτενή τονισμό άλλων μελοποιών.
Η ηχογράφηση είναι στουντιακή και προέρχεται από κασέτα που έβγαλε ο αείμνηστος Αντώνιος Τσαχαλίνας με ύμνους Δωδεκαημέρου, η οποία έχει σαφές άρωμα Παναγιωτίδη - πλην κάποιων ψαλμικών στίχων στο τέλος που είναι του Χατζημάρκου. Παρακάτω επισυνάπτεται το εξώφυλλό της, μια απλή ασπρόμαυρη εκτύπωση των τίτλων πάνω σε λευκό γυαλιστερό χαρτονάκι.
Η ορθοφωνημένη, γλυκιά τοποθέτηση του Τσαχαλίνα δικαιολογείται από τη μουσική του διαδρομή: Υιός ιεροψάλτου, μέλος πολύτεκνης οικογένειας που έβγαλε κι άλλους ψάλτες. Υπήρξε θιασώτης της σχολής Σακελλαρίδη, έπειτα προσκολλήθηκε σε ακούσματα Χατζημάρκου για να κατασταλάξει στο στιβαρότερο και σχολαστικότερο ψαλτικό ύφος του Αθανασίου Παναγιωτίδη, κρατώντας ως προίκα ό,τι καλό απεκόμισε από τη μέχρι τότε πορεία του. Τον δάσκαλό του τίμησε σε διάφορες εκδηλώσεις, ψάλλοντας συνήθως το Κοινωνικό του σε ήχο α΄ μετά κρατήματος, αυτό που έψαλε ο Παναγιωτίδης στη γνωστή Πανήγυρη του Γενεθλίου του Τ. Προδρόμου στο Βαρθολομιό, το οποίο καταχώρισε και στην παραπάνω κασέτα.
Τρίτη 14 Δεκεμβρίου 2021
Αθανάσιος Παναγιωτίδης - Ύμνοι Χριστουγέννων ραδιοφωνικής εκπομπής 1955 (παρτιτούρα)
Έχοντας ταυτοποιήσει τα μέλη της παρτιτούρας που ανέβηκε εδώ, διαπίστωσα πλέον τη σχέση του Αθανασίου Σκυλίτση, δασκάλου του πρώτου μου δασκάλου κ. Παύλου Κανλή, με το χορό του Αθανασίου Παναγιωτίδη. Έτσι αναζήτησα και άλλα μέλη σε χφφ των Αθ. Σκυλίτση, Παύλου και Δημητρίου Κανλή που να παραπέμπουν σε Παναγιωτίδη. Και βρήκα! Μια σειρά χειρογράφων του κ. Παύλου σε τετράδιο μεγέθους Α5 με μέλη αδήλου μελοποιού, σε θέσεις που έχουμε όμως ακούσει από τον Αθανάσιο Παναγιωτίδη. Περιελάμβαναν τα μέλη:
1. Απολυτίκιον «Η Γέννησίς σου»
2. Κάθισμα «Δεύτε ίδωμεν πιστοί»
3. Ιδιόμελον «Τα σύμπαντα σήμερον»
4. Στιχηρόν των Αίνων «Ευφραίνεσθε δίκαιοι».
Σε κάθε μέλος αναγραφόταν από κάτω η ημερομηνία: 26-12-56.
Αναζητώντας διασταύρωση των μελών, ανέτρεξα σε χειρόγραφα του κ. Δεβρελή. Βρήκα μεταξύ άλλων ύμνων των Χριστουγέννων κάποιους που έφεραν από πάνω τα αρχικά Α.Π. (=Αθανάσιος Παναγιωτίδης), είχαν κατά 99% την ίδια ορθογραφία (με 1-2 συνοπτικότερες γραφές της ανάλυσης που περιγράφεται στην αρχή του Επιτόμου Αναστασιματαρίου), αλλά και ισοκρατήματα, που πρώτη και μοναδική φορά έβλεπα σε χειρόγραφα του κ. Δεβρελή. Πλην των παραπάνω μελών, τα ίδια χαρακτηριστικά έφεραν και τα μέλη:
- Χριστὸς γεννᾶται, σύντομον
- Μάγοι καὶ Ποιμένες - Νεηγενές (με παράλληλη κίνηση ισοκρατημάτων, πρωτοφανές για χορωδία Παναγιωτίδη, που ήταν ζηλωτής του απλού ισοκρατήματος)
- Ἐπεσκέψατο ἡμᾶς
Σε κάποιο σημείο, μάλιστα, αποσαφήνιζε την ταυτότητα των μελών: «Μαθήματα Ραδιοφ. ἐκπομπῆς 1955». Ειρήσθω εν παρόδω ότι τα χρόνια εκείνα έκανε ο Παναγιωτίδης με το χορό του εκπομπές στο ραδιόφωνο της Θεσσαλονίκης σε εβδομαδιαία βάση. Τα μέλη τα κατέγραφε ο κ. Δεβρελής.
Στο παρακάτω αρχείο θα τα βρείτε αντεγραμμένα απαράλλακτα τα χειρόγραφα του κ. Κανλής με την προσθήκη των παραπάνω μαθημάτων και των ισοκρατημάτων της εκπομπής που διέσωσε ο κ. Δεβρελής. Η μόνη αλλαγή που έκανα είναι στο Απολυτίκιο, όπου στο «της δικαιοσύνης» τελείωνε με κλάσμα στο χειρόγραφο του κ. Δεβρελή, ενώ στου κ. Κανλή δεν είχε τέτοιο κλάσμα. Εκεί το διασταύρωσα με τη μεταγενέστερη χορωδιακή ηχογράφηση του 1963, όπου κάνουν κλάσμα, γι' αυτό και το διατήρησα. Γενικότερα, όπως θα διαπιστώσετε, οι θέσεις είναι απλούστερες από αυτές της ηχογραφήσεως του 1963.
Κυριακή 27 Αυγούστου 2017
Παρασκευή 3 Ιουνίου 2016
Αστέριος Δεβρελής - «Κύριε, το παράλυτον», Αθ. Παναγιωτίδη
Κατά την προτροπή του κ. Αστερίου Δεβρελή, αναρτάται το Δοξαστικό της Κυριακής του Παραλύτου «Κύριε τον παράλυτον» με τη φωνή του.
Το μέλος, το οποίο ψάλλει εκ στήθους και γι' αυτό διαφέρει σε κάποιες λεπτομέρειες, είναι αυτό που κατέγραψε από τον Αθανάσιου Παναγιωτίδη στις 25-5-1956 προκειμένου να το ψάλλουν εν χορώ σε ραδιοφωνική εκπομπή, όπως έκαναν κάθε Κυριακή τα χρόνια εκείνα.
Η βάση του μέλους είναι η μελοποίηση του Κωνσταντίνου Πρίγγου.
Λόγω του ότι η φωτοτυπία του χειρογράφου δεν ήταν καθαρή, αλλά και κάποια σημεία έχρειζαν περαιτέρω επεξεργασίας*, το παρατιθέμενο κείμενο αποτελεί δακτυλογράφηση του αγαπητού φίλου Βασιλείου Μαυραγκάνου, τον οποίο και ευχαριστώ πολύ!
*Συγκεκριμένα, κάποιες συντομότερες χρονικές αγωγές παρασημαίνονταν πρόχειρα με αγκύλη πάνω από το μέλος, κάτι στο οποίο ο χορός ήταν εξοικειωμένος. Αυτές αντικαταστάθηκαν με γοργό ή με ταχύτερη χρονική αγωγή, ανάλογα με την περίπτωση. Ο ίδιος ο κ. Δεβρελής μου είπε να διορθώσω αυτά τα σημεία ώστε να είναι σωστό το κείμενο.
Το μέλος, το οποίο ψάλλει εκ στήθους και γι' αυτό διαφέρει σε κάποιες λεπτομέρειες, είναι αυτό που κατέγραψε από τον Αθανάσιου Παναγιωτίδη στις 25-5-1956 προκειμένου να το ψάλλουν εν χορώ σε ραδιοφωνική εκπομπή, όπως έκαναν κάθε Κυριακή τα χρόνια εκείνα.
Η βάση του μέλους είναι η μελοποίηση του Κωνσταντίνου Πρίγγου.
Λόγω του ότι η φωτοτυπία του χειρογράφου δεν ήταν καθαρή, αλλά και κάποια σημεία έχρειζαν περαιτέρω επεξεργασίας*, το παρατιθέμενο κείμενο αποτελεί δακτυλογράφηση του αγαπητού φίλου Βασιλείου Μαυραγκάνου, τον οποίο και ευχαριστώ πολύ!
*Συγκεκριμένα, κάποιες συντομότερες χρονικές αγωγές παρασημαίνονταν πρόχειρα με αγκύλη πάνω από το μέλος, κάτι στο οποίο ο χορός ήταν εξοικειωμένος. Αυτές αντικαταστάθηκαν με γοργό ή με ταχύτερη χρονική αγωγή, ανάλογα με την περίπτωση. Ο ίδιος ο κ. Δεβρελής μου είπε να διορθώσω αυτά τα σημεία ώστε να είναι σωστό το κείμενο.
Τετάρτη 13 Απριλίου 2016
«Ψυχή μου, ψυχή μου» - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη
Πρόκειται για το Κοντάκιο του Μεγάλου Κανόνος «Ψυχή μου, ψυχή μου» σε ήχο πλ. β' και μέλος αργό ειρμολογικό, όπως εκτελέστηκε στη Βυζαντινή Συμφωνία που έδωσε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης στο Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης στα 1955 με 40μελή χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός». Τα μουσικά κείμενα της εκδηλώσεως, τα οποία είχε καταγράψει ο κ. Αστέριος Δεβρελής, κυκλοφόρησαν σε έντυπο. Από εκεί παρατίθεται και το μουσικό κείμενο.
Δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη η λιτότητα του ισοκρατήματος, που παραμένει στο Δι ακόμη και όταν το μέλος κάνει καταλήξεις στο Βου. Ακόμη, η απαράμιλλη ομοιογένεια των 40 μελών του χορού, όπου υπάρχει απόλυτη ταύτιση μέχρι και στις μικρολεπτομέρειες των αναλύσεων των σημαδοφώνων, δείγμα της τελειομανίας του χοράρχου!
Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2015
Αστέριος Δεβρελής - Χερουβικόν, Ήχ. δ', κατ' απαγγελίαν Αθ. Παναγιωτίδη
Πρόκειται για Χερουβικό που εγράφη κατ' απαγγελίαν του πρωτοψάλτου Αθανασίου Παναγιωτίδη από το μαθητή του Αστέριο Δεβρελή, ο οποίος και το ψάλλει στο βίντεο. Το χειρόγραφο κείμενο ανέβηκε από το Σύλλογο Ιεροψαλτών Χαλκιδικής στο σύνδεσμο αυτό, ενώ ανέβηκε και δακτυλογραφημένο στην ίδια ιστοσελίδα εδώ. Το ηχητικό αναρτήθηκε στο forum Ψαλτολόγιον εδώ.
Σχετικά με την πατρότητα του Χερουβικού, προβληματίστηκα αρκετά. Ο λόγος είναι ότι, καίτοι αποδίδεται στον Παναγιωτίδη, όλες οι θέσεις απαντώνται ατόφιες, και μάλιστα με την ίδια ορθογραφία, στα δύο Χερουβικά του δ' ήχου που εξέδωσε το 1955, δηλαδή ένα χρόνο νωρίτερα, ο Αθανάσιος Καραμάνης στη Λειτουργία του. Ρώτησα σχετικά τον κ. Δεβρελή και μου είπε ότι είναι μέλος του Κωνσταντίνου Πρίγγου, οι θέσεις είναι καθαρά δικές του (η αλήθεια είναι ότι οι περισσότερες απαντώνται παραλλαγμένες σε Χερουβικά του), αν και ο κ. Δεβρελής το κατέγραψε καθ' υπαγόρευσιν του Παναγιωτίδη, ήταν κατηγορηματικός σ' αυτό. Το ότι επρόκειτο για μέλος του Πρίγγου, το ανακάλυψε αργότερα. Ειδικά ο ζυγός και τα τρίσημα στο «μέριμναν», είναι καθαρά θέσεις Πρίγγου. Μάλιστα, έδωσα στο δάσκαλο ένα αντίγραφο του χειρογράφου (εκείνος δεν το είχε) και προσέθεσε ως υπότιτλο το όνομα του Πρίγγου και δίπλα στο όνομα του Παναγιωτίδη τη λέξη «απαγγελία».
Το πρωτότυπο ηχητικό το είχα στην ποιότητα που το ανήρτησα στο Ψαλτολόγιον. Για την παρούσα ανάρτηση, αφαίρεσα ελαφρώς το φύσημα και το βόμβο και το έδωσα σε ένα φίλο ψάλτη και ηχολήπτη να προσθέσει βάθος και ισοκρατήματα. Τον ευχαριστώ θερμότατα, το αποτέλεσμα προσωπικά με ικανοποιεί πλήρως!
Σχετικά με την πατρότητα του Χερουβικού, προβληματίστηκα αρκετά. Ο λόγος είναι ότι, καίτοι αποδίδεται στον Παναγιωτίδη, όλες οι θέσεις απαντώνται ατόφιες, και μάλιστα με την ίδια ορθογραφία, στα δύο Χερουβικά του δ' ήχου που εξέδωσε το 1955, δηλαδή ένα χρόνο νωρίτερα, ο Αθανάσιος Καραμάνης στη Λειτουργία του. Ρώτησα σχετικά τον κ. Δεβρελή και μου είπε ότι είναι μέλος του Κωνσταντίνου Πρίγγου, οι θέσεις είναι καθαρά δικές του (η αλήθεια είναι ότι οι περισσότερες απαντώνται παραλλαγμένες σε Χερουβικά του), αν και ο κ. Δεβρελής το κατέγραψε καθ' υπαγόρευσιν του Παναγιωτίδη, ήταν κατηγορηματικός σ' αυτό. Το ότι επρόκειτο για μέλος του Πρίγγου, το ανακάλυψε αργότερα. Ειδικά ο ζυγός και τα τρίσημα στο «μέριμναν», είναι καθαρά θέσεις Πρίγγου. Μάλιστα, έδωσα στο δάσκαλο ένα αντίγραφο του χειρογράφου (εκείνος δεν το είχε) και προσέθεσε ως υπότιτλο το όνομα του Πρίγγου και δίπλα στο όνομα του Παναγιωτίδη τη λέξη «απαγγελία».
Το πρωτότυπο ηχητικό το είχα στην ποιότητα που το ανήρτησα στο Ψαλτολόγιον. Για την παρούσα ανάρτηση, αφαίρεσα ελαφρώς το φύσημα και το βόμβο και το έδωσα σε ένα φίλο ψάλτη και ηχολήπτη να προσθέσει βάθος και ισοκρατήματα. Τον ευχαριστώ θερμότατα, το αποτέλεσμα προσωπικά με ικανοποιεί πλήρως!
Πέμπτη 23 Ιουλίου 2015
Εωθινόν η' - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη
Πρόκειται για το η' Εωθινό Δοξαστικό «Τα της Μαρίας δάκρυα» σε ήχο πλ. δ' όπως εκτελέστηκε στη Βυζαντινή Συμφωνία που έδωσε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης στο Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης στα 1955 με 40μελή χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός». Τα μουσικά κείμενα της εκδηλώσεως, τα οποία είχε καταγράψει ο κ. Αστέριος Δεβρελής, κυκλοφόρησαν σε έντυπο. Από εκεί παρατίθεται και το μουσικό κείμενο.
Παρασκευή 10 Ιουλίου 2015
Αστέριος Δεβρελής - «Των Αγίων Πατέρων ο χορός», Αθ. Παναγιωτίδη
Αναρτάται το Δοξαστικό των Αίνων των Κυριακών των Αγίων Πατέρων «Των Αγίων Πατέρων ο χορός» σε μελοποίηση Αθανασίου Παναγιωτίδη και εκτέλεση Αστερίου Δεβρελή. Η καταγραφή έγινε από τον ψάλλοντα για ραδιοφωνική εκπομπή του χορού του Παναγιωτίδη, στον οποίο συμμετείχε, και δεν είναι η μόνη εκδοχή του συνθέτου καθώς, αν και το παρουσίασαν πολλές χρονιές στο ραδιόφωνο, εντούτοις κάθε φορά η φαντασία του Παναγιωτίδη εισήγαγε και διαφορετικές θέσεις. Ο κ. Δεβρελής έχει αποδελτιώσει σε ένα κείμενο το Δοξαστικό αυτό με τις εναλλακτικές γραμμές, του οποίου ο βασικός κορμός χρονολογείται στα 1957. Από το κείμενο αυτό έγινε επιλογή για το βίντεο των γραμμών που ψάλλονται στην ηχογράφηση.
Η εγγραφή έλαβε χώρα στα μέσα της δεκαετίας του 1960, μάλλον εκτός εκκλησίας, και ισοκρατεί υποδειγματικά ο μακαριστός αριστερός του κ. Δεβρελή στον Άγ. Φανούριο Γρηγόριος Λαυρεντιάδης. Οφείλουμε να παρατηρήσουμε πως ο κ. Δεβρελής συνήθιζε να εκτελεί από στήθους, γι' αυτό και εμφανίζονται κάποιες μικροδιαφορές σε κάποια σημεία.
Η εγγραφή έλαβε χώρα στα μέσα της δεκαετίας του 1960, μάλλον εκτός εκκλησίας, και ισοκρατεί υποδειγματικά ο μακαριστός αριστερός του κ. Δεβρελή στον Άγ. Φανούριο Γρηγόριος Λαυρεντιάδης. Οφείλουμε να παρατηρήσουμε πως ο κ. Δεβρελής συνήθιζε να εκτελεί από στήθους, γι' αυτό και εμφανίζονται κάποιες μικροδιαφορές σε κάποια σημεία.
Τρίτη 14 Απριλίου 2015
«Χριστός Ανέστη», μέλος αρχαίον
Πρόκειται για το αρχαίο μέλος του «Χριστός Ανέστη» κατ' εκτέλεσιν του εκ
Κωνσταντινουπόλεως Πρωτοψάλτου Θεσσαλονίκης Αθανασίου Παναγιωτίδη
(+1989) όπως απαθανατίστηκε σε ζωντανή ηχογράφηση Θείας Λειτουργίας,
όπου το έψαλε κατά τη Μικρή Είσοδο. Το έψαλε εκ στήθους, όπως άλλωστε
συνήθιζε, γι' αυτό και στο παρατιθέμενο κείμενο βλέπουμε μόνο το σκελετό
του μέλους, ενώ σε κάποια σημεία διαφέρουν οι αναλύσεις και οι θέσεις
αλλαγής των συλλαβών του ποιητικού κειμένου.
Το κείμενο παρατίθεται από το Β' τόμο της Μουσικής Συλλογής του Γεωργίου Πρωγάκη (1909), από τον οποίο διδάχτηκε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης τα εγκύκλια μαθήματα της εκκλησιαστικής μας μουσικής κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης το διάστημα 1923 - 1928.
Το κείμενο παρατίθεται από το Β' τόμο της Μουσικής Συλλογής του Γεωργίου Πρωγάκη (1909), από τον οποίο διδάχτηκε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης τα εγκύκλια μαθήματα της εκκλησιαστικής μας μουσικής κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης το διάστημα 1923 - 1928.
Μπουλμπουτζής Ιωάννης
Δοξαστικόν Αποστίχων Αποκαθηλώσεως: «Σε τον αναβαλλόμενον το φως»
Πρόκειται για το Δοξαστικό των Αποστίχων του Εσπερινού της Αποκαθηλώσεως «Σε τον αναβαλλόμενον το φως» σε μία καταπληκτική ερμηνεία από τον εκ Κωνστατινουπόλεως Πρωτοψάλτη Θεσσαλονίκης Αθανάσιο Παναγιωτίδη (+1989).
Το κείμενο του μέλους που παρατίθεται αποτελεί καταγραφή του κ. Αστερίου Δεβρελή εκτελέσεως του Παναγιωτίδη μάλλον προγενέστερης της ηχογραφήσεως. Παρατίθεται, συνεπώς, προς πληρέστερη παρουσίαση της ερμηνευτικής δεινότητος του πρωτοψάλτου.
Η ηχογράφηση εικάζουμε πως πραγματοποιήθηκε από τον Κωνσταντίνο Λαντίκα και συμπεριλαμβάνεται στην 3η κασέτα της σειράς του Παναγιωτίδη.
Το κείμενο του μέλους που παρατίθεται αποτελεί καταγραφή του κ. Αστερίου Δεβρελή εκτελέσεως του Παναγιωτίδη μάλλον προγενέστερης της ηχογραφήσεως. Παρατίθεται, συνεπώς, προς πληρέστερη παρουσίαση της ερμηνευτικής δεινότητος του πρωτοψάλτου.
Η ηχογράφηση εικάζουμε πως πραγματοποιήθηκε από τον Κωνσταντίνο Λαντίκα και συμπεριλαμβάνεται στην 3η κασέτα της σειράς του Παναγιωτίδη.
Μπουλμπουτζής Ιωάννης
Δοξαστικόν Αίνων Αχράντων Παθών: «Εξέδυσάν με»
Πρόκειται για το Δοξαστικό των Αίνων της Μεγάλης Παρασκευής «Εξέδυσάν με
τα ιμάτιά μου» σε μία καταπληκτική ερμηνεία από τον εκ
Κωνσταντινουπόλεως Πρωτοψάλτη Θεσσαλονίκης Αθανάσιο Παναγιωτίδη (+1989).
Το κείμενο του μέλους που παρατίθεται προέρχεται από το φυλλάδιο με τα μουσικά κείμενα των μελών της Βυζαντινής Συμφωνίας που έδωσε το Σωματείο Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο το έτος 1955 υπό τη διεύθυνση του Αθανασίου Παναγιωτίδη και αποτελεί επεξεργασία του χοράρχου πάνω στο κείμενο του Κωνσταντίνου Πρίγγου. Η καταγραφή των μελών της συναυλίας έγινε από τον κ. Αστέριο Δεβρελή.
Η ηχογράφηση είναι μεταγενέστερη, σίγουρα άνευ κειμένου, εντούτοις ταυτίζεται απολύτως με την καταγραφή! Εικάζουμε πως πραγματοποιήθηκε από τον Κωνσταντίνο Λαντίκα.
Οφείλω να πω πως εκ των υστέρων είδα πως και ο φίλος Νίκος Μάννης έκανε στο παρελθόν αντίστοιχο βίντεο και υπάρχει και στο blog. Εγώ όμως έφτιαξα λίγο τον ήχο και έκοψα το κείμενο σε επί μέρους καρτέλες.
Το κείμενο του μέλους που παρατίθεται προέρχεται από το φυλλάδιο με τα μουσικά κείμενα των μελών της Βυζαντινής Συμφωνίας που έδωσε το Σωματείο Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο το έτος 1955 υπό τη διεύθυνση του Αθανασίου Παναγιωτίδη και αποτελεί επεξεργασία του χοράρχου πάνω στο κείμενο του Κωνσταντίνου Πρίγγου. Η καταγραφή των μελών της συναυλίας έγινε από τον κ. Αστέριο Δεβρελή.
Η ηχογράφηση είναι μεταγενέστερη, σίγουρα άνευ κειμένου, εντούτοις ταυτίζεται απολύτως με την καταγραφή! Εικάζουμε πως πραγματοποιήθηκε από τον Κωνσταντίνο Λαντίκα.
Οφείλω να πω πως εκ των υστέρων είδα πως και ο φίλος Νίκος Μάννης έκανε στο παρελθόν αντίστοιχο βίντεο και υπάρχει και στο blog. Εγώ όμως έφτιαξα λίγο τον ήχο και έκοψα το κείμενο σε επί μέρους καρτέλες.
Μπουλμπουτζής Ιωάννης
Τρίτη 10 Μαρτίου 2015
Αστέριος Δεβρελής - «Τη Υπερμάχω» αργόν, Αθ. Παναγιωτίδη
Αναρτάται το αρχαίο κλασικό μέλος του «Τη Υπερμάχω», ενός από τα
καλύτερα μελωδήματα της εν γένει εκκλησιαστικής μας μελοποιΐας! Είναι δε
ευτυχής συγκυρία να υπάρχει καταγραφή του τρόπου που το έψαλλε ο μέγας
εκ Κωνσταντινουπόλεως Πρωτοψάλτης Θεσσαλονίκης Αθανάσιος Παναγιωτίδης!
Την καταγραφή την έκανε ο μαθητής του Αστέριος Δεβρελής στα 1965, ο
οποίος ψάλλει υποδειγματικά και στο βίντεο αυτό!
Παρατίθενται οι στίχοι του δεξιού χορού. Οι διαφορές του ψαλλομένου με το κείμενο είναι ελάχιστες. Εντούτοις υπάρχουν, καθώς ο δάσκαλος κατά την εκτέλεση έψαλε από το αρκετά συνοπτικότερο κείμενο του τόμου «Ακάθιστος Ύμνος». Για μεγαλύτερη πιστότητα προς το κείμενο του Παναγιωτίδη, έγινε σύζευξη δύο εκτελέσεων του κ. Δεβρελή που ήταν στην ίδια βάση και στον ίδιο χρόνο. Τις πρωτότυπες εγγραφές θα τις βρείτε εδώ. Κυρίως χρησιμοποιήθηκε η πρώτη εκτέλεση ως πιο εκφραστική και αποκαταστάθηκε σε κάποια τμήματα από τη δεύτερη. Ακόμη, ο δάσκαλος κάνει ψάλλοντας μια σύντμηση στο «εκ παντοίων με κινδύνων» στη λέξη «κινδύνων», εντούτοις το κείμενο παρατίθεται ανεπεξέργαστο για όποιον επιθυμεί να το κρατήσει.
Το μουσικό κείμενο προέρχεται από τον ανεξάρτητο τόμο του Εσπερινού που έχει ο δάσκαλος έτοιμο προς έκδοσιν από το 1987 και η υπογραφή του στο τέλος ελήφθη από χειρόγραφό του με το ίδιο μέλος.
Η ανάρτηση της ηχογραφήσεως και των κειμένων γίνονται με την άδειά του.
Παρατίθενται οι στίχοι του δεξιού χορού. Οι διαφορές του ψαλλομένου με το κείμενο είναι ελάχιστες. Εντούτοις υπάρχουν, καθώς ο δάσκαλος κατά την εκτέλεση έψαλε από το αρκετά συνοπτικότερο κείμενο του τόμου «Ακάθιστος Ύμνος». Για μεγαλύτερη πιστότητα προς το κείμενο του Παναγιωτίδη, έγινε σύζευξη δύο εκτελέσεων του κ. Δεβρελή που ήταν στην ίδια βάση και στον ίδιο χρόνο. Τις πρωτότυπες εγγραφές θα τις βρείτε εδώ. Κυρίως χρησιμοποιήθηκε η πρώτη εκτέλεση ως πιο εκφραστική και αποκαταστάθηκε σε κάποια τμήματα από τη δεύτερη. Ακόμη, ο δάσκαλος κάνει ψάλλοντας μια σύντμηση στο «εκ παντοίων με κινδύνων» στη λέξη «κινδύνων», εντούτοις το κείμενο παρατίθεται ανεπεξέργαστο για όποιον επιθυμεί να το κρατήσει.
Το μουσικό κείμενο προέρχεται από τον ανεξάρτητο τόμο του Εσπερινού που έχει ο δάσκαλος έτοιμο προς έκδοσιν από το 1987 και η υπογραφή του στο τέλος ελήφθη από χειρόγραφό του με το ίδιο μέλος.
Η ανάρτηση της ηχογραφήσεως και των κειμένων γίνονται με την άδειά του.
Τα μουσικά κείμενα του δεξιού χορού αναρτήθηκαν με την άδεια του δασκάλου στο forum «Ψαλτολόγιον» και ευκολία και τα βρείτε εδώ. Οι στίχοι του λαμπαδαρίου είναι όμοιοι καθ' όλα.
Κυριακή 8 Μαρτίου 2015
Αθανάσιος Παναγιωτίδης - «Ατενίσαι το όμμα», Ιακώβου Πρωτοψάλτου
Πρόκειται για το Ιδιόμελο των Αποστίχων του Κατανυκτικού Εσπερινού της Γ' Κυριακής των Νηστειών «Ατενίσαι το όμμα» σε μελοποίηση Ιακώβου Πρωτοψάλτου και εκτέλεση του εκ Κωνσταντινουπόλεως Πρωτοψάλτου Θεσσαλονίκης Αθανασίου Παναγιωτίδη.
Για να ακούσουμε και να αξιολογήσουμε σωστά την παραπάνω εκτέλεση, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τα εξής:
- Από τις αρχές της δεκαετίας του '60 ο εν λόγω Πρωτοψάλτης απώλεσε τη φωνή του. Έτσι, έψαλλε με μισή φωνή όποτε χρειαζόταν. Στα χρόνια αυτά ανήκει και η παρούσα εκτέλεση. Συνεπώς, δεν προσφέρεται για να κατανοήσουμε το φωνητικό του μεγαλείο. Όταν, όμως, εγκαταλείπει η φωνή, τότε επιστρατεύεται η τέχνη για να αποκαταστήσει την αξία του καλλιτέχνου! Και εδώ ο Παναγιωτίδης μας ξεδιπλώνει την εκτελεστική του δεινότητα στις ερμηνείες των σημαδοφώνων και στην έκφραση του λόγου! Προσωπικά, προτιμώ αυτό το ησυχαστικό ύφος του, που έχει την ιδιότητα να κατανύσσει, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τις ποιοτικές λεπτομέρειες του μέλους!
- Ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης σπανίως μεταχειριζόταν βιβλίο, ακόμη και για το ποιητικό κείμενο. Γνώριζε, άλλωστε, άριστα το σύνολο της τρίτομης Μουσικής Συλλογής του Γεωργίου Πρωγάκη, καθώς και τα δύο βιβλία του Γεωργίου Ραιδεστηνού. Στο βίντεο ψάλλει εκ στήθους και αυτό τεκμαίρεται από πολλές εσωτερικές μαρτυρίες. Τέτοιες είναι η ελαφρά διαφοροποίηση στα σημεία αλλαγής των φθόγγων του ποιητικού κειμένου, χωρίς βέβαια να επηρεάζονται οι μουσικές θέσεις, και η κατάληξη του μέλους, που από λάθος τη συγχέει με αυτή του Ιδιομέλου «Χαλινούς». Το τελευταίο αυτό στοιχείο με προβλημάτισε στο αν θα έπρεπε να αναρτήσω το βίντεο ή αν εκθέτει τον ψάλλοντα. Με μια δεύτερη σκέψη, όμως, αποφάσισα πως κάθε άλλο παρά τον εκθέτει, αφού αποδεικνύει περίτρανα το γερό του μνημονικό, που διαφαίνεται στην απόδοση των λεπτομερειών ολοκλήρου του υπολοίπου μέλους, και στην ιδιαίτερη σιγουριά και άνεσή του στην εκτέλεση των μελών αυτών, για τα οποία ήταν και φημισμένος! Θα ήταν αμαρτία, άλλωστε, να παραμείνει μια τόσο διδακτική ερμηνεία στην αφάνεια!
Το κείμενο παρατίθεται από τον Α' τόμο της Μουσικής Συλλογής του Γεωργίου Πρωγάκη (1909), από τον οποίο διδάχτηκε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης τα εγκύκλια μαθήματα της εκκλησιαστικής μας μουσικής κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης το διάστημα 1923 - 1928.
Στο ήρεμο αυτό ψάλσιμο του Παναγιωτίδη μπορούμε να παρατηρήσουμε καλύτερα κάποια ομοιότητα στο γενικότερο ύφος του με αυτό άλλων μαθητών του Ναυπλιώτου, όπως ο Αλέξανδρος Μουτάογλου. Μας διασώζει εδώ ο φίλος Νίκος Μάννης μια ιστορία που αναδεικνύει την ομοιότητα αυτή, όπως και το μεγαλείο των δύο ανδρών στην εκτέλεση των Ιδιομέλων του Ιακώβου Πρωτοψάλτου:
«Ο Μουτάογλου ήταν πολύ καλός φίλος με τον Παναγιωτίδη με τον οποίο μάλιστα έχουν και πολλά κοινά στο ύφος λόγω της καταλυτικής επίδρασης του Ιακώβου στο ψάλσιμό τους.
Κάποτε ο Χατζημάρκος είχε κανονίσει μία συνεστίαση στην οποία παραβρέθηκαν και οι δύο φίλοι. Αφού τραγούδησαν κάποιοι και είπαν διάφορα λέει ο Χατζημάρκος στον Παναγιωτίδη να τους πει κάτι. Τότε ο Παναγιωτίδης γυρίζει στον Μουτάογλου και του λέει: "Αλεκάκι τί λες να πούμε το "Έλαμψεν η χάρις";".Και το είπαν οι δυο τους με μια φωνή ολόκληρο και τότε οι άλλοι σίγησαν και δεν ξαναέψαλλε τίποτα άλλο κανείς εκείνη τη μέρα...»
Για να ακούσουμε και να αξιολογήσουμε σωστά την παραπάνω εκτέλεση, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τα εξής:
- Από τις αρχές της δεκαετίας του '60 ο εν λόγω Πρωτοψάλτης απώλεσε τη φωνή του. Έτσι, έψαλλε με μισή φωνή όποτε χρειαζόταν. Στα χρόνια αυτά ανήκει και η παρούσα εκτέλεση. Συνεπώς, δεν προσφέρεται για να κατανοήσουμε το φωνητικό του μεγαλείο. Όταν, όμως, εγκαταλείπει η φωνή, τότε επιστρατεύεται η τέχνη για να αποκαταστήσει την αξία του καλλιτέχνου! Και εδώ ο Παναγιωτίδης μας ξεδιπλώνει την εκτελεστική του δεινότητα στις ερμηνείες των σημαδοφώνων και στην έκφραση του λόγου! Προσωπικά, προτιμώ αυτό το ησυχαστικό ύφος του, που έχει την ιδιότητα να κατανύσσει, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τις ποιοτικές λεπτομέρειες του μέλους!
- Ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης σπανίως μεταχειριζόταν βιβλίο, ακόμη και για το ποιητικό κείμενο. Γνώριζε, άλλωστε, άριστα το σύνολο της τρίτομης Μουσικής Συλλογής του Γεωργίου Πρωγάκη, καθώς και τα δύο βιβλία του Γεωργίου Ραιδεστηνού. Στο βίντεο ψάλλει εκ στήθους και αυτό τεκμαίρεται από πολλές εσωτερικές μαρτυρίες. Τέτοιες είναι η ελαφρά διαφοροποίηση στα σημεία αλλαγής των φθόγγων του ποιητικού κειμένου, χωρίς βέβαια να επηρεάζονται οι μουσικές θέσεις, και η κατάληξη του μέλους, που από λάθος τη συγχέει με αυτή του Ιδιομέλου «Χαλινούς». Το τελευταίο αυτό στοιχείο με προβλημάτισε στο αν θα έπρεπε να αναρτήσω το βίντεο ή αν εκθέτει τον ψάλλοντα. Με μια δεύτερη σκέψη, όμως, αποφάσισα πως κάθε άλλο παρά τον εκθέτει, αφού αποδεικνύει περίτρανα το γερό του μνημονικό, που διαφαίνεται στην απόδοση των λεπτομερειών ολοκλήρου του υπολοίπου μέλους, και στην ιδιαίτερη σιγουριά και άνεσή του στην εκτέλεση των μελών αυτών, για τα οποία ήταν και φημισμένος! Θα ήταν αμαρτία, άλλωστε, να παραμείνει μια τόσο διδακτική ερμηνεία στην αφάνεια!
Το κείμενο παρατίθεται από τον Α' τόμο της Μουσικής Συλλογής του Γεωργίου Πρωγάκη (1909), από τον οποίο διδάχτηκε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης τα εγκύκλια μαθήματα της εκκλησιαστικής μας μουσικής κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης το διάστημα 1923 - 1928.
Στο ήρεμο αυτό ψάλσιμο του Παναγιωτίδη μπορούμε να παρατηρήσουμε καλύτερα κάποια ομοιότητα στο γενικότερο ύφος του με αυτό άλλων μαθητών του Ναυπλιώτου, όπως ο Αλέξανδρος Μουτάογλου. Μας διασώζει εδώ ο φίλος Νίκος Μάννης μια ιστορία που αναδεικνύει την ομοιότητα αυτή, όπως και το μεγαλείο των δύο ανδρών στην εκτέλεση των Ιδιομέλων του Ιακώβου Πρωτοψάλτου:
«Ο Μουτάογλου ήταν πολύ καλός φίλος με τον Παναγιωτίδη με τον οποίο μάλιστα έχουν και πολλά κοινά στο ύφος λόγω της καταλυτικής επίδρασης του Ιακώβου στο ψάλσιμό τους.
Κάποτε ο Χατζημάρκος είχε κανονίσει μία συνεστίαση στην οποία παραβρέθηκαν και οι δύο φίλοι. Αφού τραγούδησαν κάποιοι και είπαν διάφορα λέει ο Χατζημάρκος στον Παναγιωτίδη να τους πει κάτι. Τότε ο Παναγιωτίδης γυρίζει στον Μουτάογλου και του λέει: "Αλεκάκι τί λες να πούμε το "Έλαμψεν η χάρις";".Και το είπαν οι δυο τους με μια φωνή ολόκληρο και τότε οι άλλοι σίγησαν και δεν ξαναέψαλλε τίποτα άλλο κανείς εκείνη τη μέρα...»
Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2015
Χορός Δημ. Νεραντζή - «Το αληθινόν φως», Αθ. Παναγιωτίδη
Μία από τις καλύτερες μελοποιήσεις του Ιδιομέλου των Αίνων των Θεοφανείων «Το αληθινόν φως επεφάνη» ανήκει στο μελίρρυτο μακαριστό πρωτοψάλτη Αθανάσιο Παναγιωτίδη και καταγράφηκε εξ' αφορμής της «Βυζαντινής Συμφωνίας» που έδωσε με τη χορωδία του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο Θεσ/νίκης τον Ιούνιο του 1955, εμπεριέχεται δε στο έντυπο φυλλάδιο που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά με τα μουσικά κείμενα της εν λόγω συναυλίας σε καταγραφή και επιμέλεια του κ. Αστερίου Δεβρελή, απ' όπου και παρατίθεται.
Εντυπωσιάζει η μελοποιητική πλαστικότητα του μέλους! Εκτός από την κλασική μελοποίηση του Εμμανουήλ Πρωτοψάλτου στη φράση «επίγειον το φαινόμενον», που καταλήγει στον κάτω Δι, αφού η γη είναι χαμηλά σε αντιδιαστολή με τον ουρανό που ακολουθεί, ο Παναγιωτίδης τονίζει έτι περισσότερο τη φράση «υπέρ τους ουρανούς», ανεβάζοντας το μέλος στα ουράνια και αναδεικνύοντας έτσι το ύψος των νοημάτων! Η φράση «το νοούμενον» λέγεται αργά, κατά τη μελοποίηση του Κωνσταντίνου Πρίγγου, δηλώνοντας την προσπάθεια του νοός να κατανοήσει τα ακατάληπτα μυστήρια! Και αργότερα, όμως, θα βάλει την πινελιά του ο Παναγιωτίδης, στη φράση «διά καταδύσεως», όπου όντως το μέλος κάνει κατάδυση στον κάτω Δι.
Αν και πρέπει σε ιδιωτικά αρχεία να σώζεται η «Βυζαντινή Συμφωνία» πλήρης, αφού τμήμα της έστειλε και ο Παναγιωτίδης στο Φραγκίσκο Μανιάτη, απ' όπου έχουν κάπως διαδοθεί στους φιλομούσους κάποια αποσπάσματά της, εντούτοις το μέλος αυτό παραμένει εξαιρετικά δυσεύρετο. Προς τούτο αναζητήθηκε για την ανάρτηση άλλη χορωδιακή εκτέλεση, αφού η καταγραφή του μέλους έγινε εξ' αρχής για χορό. Είναι ευτυχής η συγκυρία να έχει εκτελεστεί η παρούσα σύνθεση από το χορό του κ. Δημητρίου Νεραντζή, που ο Παναγιωτίδης θεωρούσε ως τον καλύτερο μαθητή του, κατά τη συναυλία μνήμης προς το δάσκαλό του που έδωσε στις 14-1-1991 στην αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Το μέλος παρατίθεται στην εκτέλεση αυτή.
Σημειωτέον πως ο κ. Νεραντζής έχει κάνει μία ελάχιστη διασκευή σε 2 αναλύσεις και έχει προσθέσει κάποιους χρόνους σε καταλήξεις, που δεν αλλοιώνουν όμως την αρχική σύνθεση, όπως βλέπουμε κι από την παράθεση. Ακόμη, παρατηρούμε πως η πρακτική του ισοκρατήματος του χορού του ακολουθεί πιστά τη συντηρητική γραμμή του Αθανασίου Παναγιωτίδη, κατά την οποία το ισοκράτημα παραμένει στη βάση του ήχου και μετακινείται μόνο σε επί μακρόν αλλαγές πενταχόρδου, εν προκειμένω κατεβαίνει μόνο στον κάτω Δι στις αντίστοιχες καταλήξεις. Επίσης, ακούγεται πιο σιγά από το μέλος ώστε να μην το καλύπτει και να αναδεικνύεται ο λόγος.
Καλή ακρόαση!
Εντυπωσιάζει η μελοποιητική πλαστικότητα του μέλους! Εκτός από την κλασική μελοποίηση του Εμμανουήλ Πρωτοψάλτου στη φράση «επίγειον το φαινόμενον», που καταλήγει στον κάτω Δι, αφού η γη είναι χαμηλά σε αντιδιαστολή με τον ουρανό που ακολουθεί, ο Παναγιωτίδης τονίζει έτι περισσότερο τη φράση «υπέρ τους ουρανούς», ανεβάζοντας το μέλος στα ουράνια και αναδεικνύοντας έτσι το ύψος των νοημάτων! Η φράση «το νοούμενον» λέγεται αργά, κατά τη μελοποίηση του Κωνσταντίνου Πρίγγου, δηλώνοντας την προσπάθεια του νοός να κατανοήσει τα ακατάληπτα μυστήρια! Και αργότερα, όμως, θα βάλει την πινελιά του ο Παναγιωτίδης, στη φράση «διά καταδύσεως», όπου όντως το μέλος κάνει κατάδυση στον κάτω Δι.
Αν και πρέπει σε ιδιωτικά αρχεία να σώζεται η «Βυζαντινή Συμφωνία» πλήρης, αφού τμήμα της έστειλε και ο Παναγιωτίδης στο Φραγκίσκο Μανιάτη, απ' όπου έχουν κάπως διαδοθεί στους φιλομούσους κάποια αποσπάσματά της, εντούτοις το μέλος αυτό παραμένει εξαιρετικά δυσεύρετο. Προς τούτο αναζητήθηκε για την ανάρτηση άλλη χορωδιακή εκτέλεση, αφού η καταγραφή του μέλους έγινε εξ' αρχής για χορό. Είναι ευτυχής η συγκυρία να έχει εκτελεστεί η παρούσα σύνθεση από το χορό του κ. Δημητρίου Νεραντζή, που ο Παναγιωτίδης θεωρούσε ως τον καλύτερο μαθητή του, κατά τη συναυλία μνήμης προς το δάσκαλό του που έδωσε στις 14-1-1991 στην αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Το μέλος παρατίθεται στην εκτέλεση αυτή.
Σημειωτέον πως ο κ. Νεραντζής έχει κάνει μία ελάχιστη διασκευή σε 2 αναλύσεις και έχει προσθέσει κάποιους χρόνους σε καταλήξεις, που δεν αλλοιώνουν όμως την αρχική σύνθεση, όπως βλέπουμε κι από την παράθεση. Ακόμη, παρατηρούμε πως η πρακτική του ισοκρατήματος του χορού του ακολουθεί πιστά τη συντηρητική γραμμή του Αθανασίου Παναγιωτίδη, κατά την οποία το ισοκράτημα παραμένει στη βάση του ήχου και μετακινείται μόνο σε επί μακρόν αλλαγές πενταχόρδου, εν προκειμένω κατεβαίνει μόνο στον κάτω Δι στις αντίστοιχες καταλήξεις. Επίσης, ακούγεται πιο σιγά από το μέλος ώστε να μην το καλύπτει και να αναδεικνύεται ο λόγος.
Καλή ακρόαση!
Κυριακή 21 Δεκεμβρίου 2014
«Εις το μνήμα σε επεζήτησεν» - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη
Πρόκειται για το Ιδιόμελο των Αναστασίμων Αίνων του γ' ήχου «Εις το
μνήμα σε επεζήτησεν» όπως εκτελέστηκε στη Βυζαντινή Συμφωνία που έδωσε ο
Αθανάσιος Παναγιωτίδης στο Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης στα 1955 με
40μελή χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο
Δαμασκηνός». Τα μουσικά κείμενα της εκδηλώσεως, τα οποία είχε καταγράψει
ο κ. Αστέριος Δεβρελής, κυκλοφόρησαν σε έντυπο. Από εκεί παρατίθεται
και το μουσικό κείμενο. Μόνη διαφορά είναι η δεύτερη και εκτενέστερη
μονωδία του Αθανασίου Παναγιωτίδη, η οποία εκτελείται πιο ευσύνοπτα και
με σωστότερο τονισμό απ' το κείμενο της συνευλίας, κατά τον τρόπο που
καταγράφεται στο πόνημά του Παναγιωτίδη «Επίτομον Αναστασιματάριον» που
κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά (1955) σε καταγραφή επίσης του κ. Δεβρελή,
και συνεπώς χρησιμοποιήθηκε το κείμενο αυτό.
Διδακτική η επεξεργασία του Αθανασίου Παναγιωτίδη στις θέσεις αυτές, που προέκρινε στη συναυλία. Επαληθεύεται η μελοποιητική του φιλοσοφία που περιγράφει ο μαθητής του κ. Δεβρελής στις τηλεοπτικές του συνεντεύξεις (πρβλ. εδώ), κατά την οποία οι τονιζόμενες μονοσύλλαβες λέξεις, όπως τι, πού, ουκ κλπ, πρέπει να καταλαμβάνουν ένα και μόνο μουσικό φθόγγο, αφού και στον προφορικό λόγο στιγμιαία εκφέρονται. Ο Παναγιωτίδης έδειχνε ιδιαίτερη επιμέλεια στην προσαρμογή του μέλους στο ποιητικό κείμενο ώστε το ψάλσιμο να αποτελεί όντως απαγγελία και να αναδεικνύει με πλαστικότητα το λόγο, κάτι που βλέπουμε και στην εκτέλεση αυτή. Για παράδειγμα, ενώ στην ερώτηση «τι κλαίεις» το ρήμα εκφέρεται νηφάλια και υπό τύπον ερωτήσεως, στη χρήση του ίδιου ρήματος από τη Μαρία τη Μαγδαληνή, η οποία κατά τον ποιητή έκλαιγε, το ρήμα εκφέρεται με μέλος αργό και θρηνώδες, σε α' παθητικό, και μάλιστα με ένα τονισμό στην έναρξη της φράσης (σε αντιδιαστολή με το αρχικό κείμενο της συναυλίας), όπως αναμένεται από έναν άνθρωπο που οδύρεται, ο οποίος δε θα μπορούσε να ψιθυρίζει! Ακόμη, στο «οίμι» κόβει τη μεγάλη ανάλυση για να το πει απλά, με τον ίδιο αναστεναγμό που θα το έβγαζε από μέσα του ο κάθε δυστυχής!
Διδακτική η επεξεργασία του Αθανασίου Παναγιωτίδη στις θέσεις αυτές, που προέκρινε στη συναυλία. Επαληθεύεται η μελοποιητική του φιλοσοφία που περιγράφει ο μαθητής του κ. Δεβρελής στις τηλεοπτικές του συνεντεύξεις (πρβλ. εδώ), κατά την οποία οι τονιζόμενες μονοσύλλαβες λέξεις, όπως τι, πού, ουκ κλπ, πρέπει να καταλαμβάνουν ένα και μόνο μουσικό φθόγγο, αφού και στον προφορικό λόγο στιγμιαία εκφέρονται. Ο Παναγιωτίδης έδειχνε ιδιαίτερη επιμέλεια στην προσαρμογή του μέλους στο ποιητικό κείμενο ώστε το ψάλσιμο να αποτελεί όντως απαγγελία και να αναδεικνύει με πλαστικότητα το λόγο, κάτι που βλέπουμε και στην εκτέλεση αυτή. Για παράδειγμα, ενώ στην ερώτηση «τι κλαίεις» το ρήμα εκφέρεται νηφάλια και υπό τύπον ερωτήσεως, στη χρήση του ίδιου ρήματος από τη Μαρία τη Μαγδαληνή, η οποία κατά τον ποιητή έκλαιγε, το ρήμα εκφέρεται με μέλος αργό και θρηνώδες, σε α' παθητικό, και μάλιστα με ένα τονισμό στην έναρξη της φράσης (σε αντιδιαστολή με το αρχικό κείμενο της συναυλίας), όπως αναμένεται από έναν άνθρωπο που οδύρεται, ο οποίος δε θα μπορούσε να ψιθυρίζει! Ακόμη, στο «οίμι» κόβει τη μεγάλη ανάλυση για να το πει απλά, με τον ίδιο αναστεναγμό που θα το έβγαζε από μέσα του ο κάθε δυστυχής!
Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2014
«Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη
Πρόκειται για τμήμα της εκπομπής με ύμνους των Χριστουγέννων που έψαλλε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης με το χορό του στο ραδιοφωνικό σταθμό των Αθηνών μάλλον στα 1961. Οι πρόβες για την εν λόγω μετάδοση ξεκίνησαν δύο μήνες νωρίτερα. Μεταξύ των μελών του χορού ήταν ο Δημήτριος Νεραντζής, ο Ιωάννης Μαθιουδάκης, ο Γεώργιος Λαμπρόπουλος, ο Στάικος Χατζής, ο Φυσέκης, ο Χατζόπουλος κα. Τη μετάδοση ηχογράφησε ο Φραγκίσκος ο Μανιάτης, από τον οποίο προέρχονται και οι περισσότερες από τις παραπάνω πληροφορίες. Ολόκληρη την εκπομπή θα τη βρείτε εδώ.
Εδώ παρατίθεται το Ιδιόμελο «Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» με το κείμενο που εκδόθηκε στο φυλλάδιο της Βυζαντινής Συμφωνίας που έδωσε ο Παναγιωτίδης με το χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο το 1955, καθώς είναι προφανές ότι από το ίδιο κείμενο ψάλλει και αυτός ο χορός. Είναι διδακτική η ερμηνεία των σημαδοφώνων ποιότητος κατά την παράδοση του Παναγιωτίδη που αναδεικνύει η ενιαία ερμηνεία τους από χορού. Όπως βλέπουμε, κάθε άλλο παρά μετροφωνούν! Διδακτικό, επίσης, και το λιτότατο ισοκράτημα.
Επίσημο κείμενο μπορέσαμε να εντοπίσουμε μόνο για το παρόν μέλος και για το Πασαπνοάριο του δ' ήχου, το οποίο εμπεριέχεται στο «Επίτομον Αναστασιματάριον» (1955) και έχει ήδη οπτικοποιηθεί εδώ. Από τα υπόλοιπα μέλη, δυστυχώς, δεν εντοπίσαμε κείμενο, καθώς δεν εμπεριέχονται στη Βυζαντινή Συμφωνία ή στο Επίτομον Αναστασιματάριον, τα μόνα δηλαδή επίσημα πονήματα του Παναγιωτίδη. Έχουμε πληροφορίες, ωστόσο, ότι και τα κείμενα των Χριστουγέννων ήταν με τυπογραφικά στοιχεία και ελπίζουμε να έρθουν κάποια στιγμή στο φως!
Εδώ παρατίθεται το Ιδιόμελο «Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» με το κείμενο που εκδόθηκε στο φυλλάδιο της Βυζαντινής Συμφωνίας που έδωσε ο Παναγιωτίδης με το χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο το 1955, καθώς είναι προφανές ότι από το ίδιο κείμενο ψάλλει και αυτός ο χορός. Είναι διδακτική η ερμηνεία των σημαδοφώνων ποιότητος κατά την παράδοση του Παναγιωτίδη που αναδεικνύει η ενιαία ερμηνεία τους από χορού. Όπως βλέπουμε, κάθε άλλο παρά μετροφωνούν! Διδακτικό, επίσης, και το λιτότατο ισοκράτημα.
Επίσημο κείμενο μπορέσαμε να εντοπίσουμε μόνο για το παρόν μέλος και για το Πασαπνοάριο του δ' ήχου, το οποίο εμπεριέχεται στο «Επίτομον Αναστασιματάριον» (1955) και έχει ήδη οπτικοποιηθεί εδώ. Από τα υπόλοιπα μέλη, δυστυχώς, δεν εντοπίσαμε κείμενο, καθώς δεν εμπεριέχονται στη Βυζαντινή Συμφωνία ή στο Επίτομον Αναστασιματάριον, τα μόνα δηλαδή επίσημα πονήματα του Παναγιωτίδη. Έχουμε πληροφορίες, ωστόσο, ότι και τα κείμενα των Χριστουγέννων ήταν με τυπογραφικά στοιχεία και ελπίζουμε να έρθουν κάποια στιγμή στο φως!
Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2014
Εωθινά Δοξαστικά Αθαν. Παναγιωτίδη, Εκτέλεσις Αστ. Δεβρελή
Πριν από 11 εβδομάδες ξεκίνησε στο ιστολόγιό μας μια πρωτότυπη
προσπάθεια προβολής του συνθετικού έργου του Αθανασίου Παναγιωτίδη.
Πρόκειται για τα μέλη που κυκλοφόρησε στο μόνο επίσημο βιβλίο που
εξέδωσε για τις ανάγκες του αναλογίου, το «Επίτομον Αναστασιματάριον»
(1955). Το πόνημα αυτό βγήκε με πρωτοβουλία του πρωτοψάλτου κ. Αστερίου
Δεβρελή, μαθητή της τέχνης του Αθανασίου Παναγιωτίδη και στενού του
συνεργάτη. Ο Παναγιωτίδης έψαλλε, ο Δεβρελής κατέγραφε. Το έργο
διακρίνεται από σωστό τονισμό του κειμένου, απουσία πλατειασμών στις
μουσικές φράσεις, ευφάνταστες θέσεις που, όμως, δεν ξεφεύγουν της
σοβαρότητος του κειμένου και μεγαλοπρέπεια!
Κατά ευτυχή συγκυρία, το πόνημα έχει ηχογραφηθεί υποδειγματικά από τον άνθρωπο που το άκουσε και το κατέγραψε, τον κ. Δεβρελή, ο οποίος «έκλεψε» όσο ελάχιστοι την τέχνη του μεγάλου διδασκάλου. Τις ηχογραφήσεις αυτές μου τις έχει δώσει και τον ευχαριστώ θερμά γι' αυτό! Πολλώ δε μάλλον, για τη διάθεση προσφοράς του, καθώς όταν του πρότεινα να τις αναρτήσω στο Διαδίκτυο μαζί με το κείμενό τους, δέχτηκε ευχαρίστως!
Όπως μας εξιστορεί ο κ. Δεβρελής, ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης, όπως και οι υπόλοιποι παλαιοί διδάσκαλοι της ψαλτικής, το μάθημά τους το έκαναν ψάλλοντας στο μαθητή τα μέλη της προσεχούς Κυριακής ή εορτής. Με αυτή τη φιλοσοφία, λοιπόν, αποφασίσαμε να προβάλουμε κι εμείς τα μέλη του έργου αυτού. Κάθε εβδομάδα, λοιπόν, δημοσιεύονταν το Εξαποστειλάριο, οι Αίνοι και το Εωθινό της προσεχούς Κυριακής ώσπου να ολοκληρωθεί η σειρά των μαθημάτων. Πλέον, τα πάντα είναι αναρτημένα, οπότε θεωρούμε πρακτικότερο να υπάρχουν θέματα κατά είδος τροπαρίου (Εξαποστειλάριον, Αίνοι, Εωθινόν) ώστε να μπορεί να ανατρέχει ο καθένας άμεσα στο μέλος που επιθυμεί.
Για τα βίντεο χρησιμοποιήθηκαν σαρώσεις άμεσα από το πρωτότυπο φυλλάδιο και όχι από αντίγραφα, με κάποια απαραίτητη επεξεργασία. Ακόμη, στις ηχογραφήσεις έχει εφαρμοστεί αποθορυβοποίηση όπου χρειαζόταν, καθώς σε πολλά μέλη εκτός από φύσημα υπήρχε και βόμβος, πάντοτε, όμως, με τη φιλοσοφία να μην αλλοιωθεί η φωνή. Τα μέλη που απουσιάζουν, δηλαδή κάποια τροπάρια των Αίνων του αριστερού χορού, δυστυχώς δεν περιέχονταν ούτε στο πρωτότυπο.
Καλή ακρόαση!
Κατά ευτυχή συγκυρία, το πόνημα έχει ηχογραφηθεί υποδειγματικά από τον άνθρωπο που το άκουσε και το κατέγραψε, τον κ. Δεβρελή, ο οποίος «έκλεψε» όσο ελάχιστοι την τέχνη του μεγάλου διδασκάλου. Τις ηχογραφήσεις αυτές μου τις έχει δώσει και τον ευχαριστώ θερμά γι' αυτό! Πολλώ δε μάλλον, για τη διάθεση προσφοράς του, καθώς όταν του πρότεινα να τις αναρτήσω στο Διαδίκτυο μαζί με το κείμενό τους, δέχτηκε ευχαρίστως!
Όπως μας εξιστορεί ο κ. Δεβρελής, ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης, όπως και οι υπόλοιποι παλαιοί διδάσκαλοι της ψαλτικής, το μάθημά τους το έκαναν ψάλλοντας στο μαθητή τα μέλη της προσεχούς Κυριακής ή εορτής. Με αυτή τη φιλοσοφία, λοιπόν, αποφασίσαμε να προβάλουμε κι εμείς τα μέλη του έργου αυτού. Κάθε εβδομάδα, λοιπόν, δημοσιεύονταν το Εξαποστειλάριο, οι Αίνοι και το Εωθινό της προσεχούς Κυριακής ώσπου να ολοκληρωθεί η σειρά των μαθημάτων. Πλέον, τα πάντα είναι αναρτημένα, οπότε θεωρούμε πρακτικότερο να υπάρχουν θέματα κατά είδος τροπαρίου (Εξαποστειλάριον, Αίνοι, Εωθινόν) ώστε να μπορεί να ανατρέχει ο καθένας άμεσα στο μέλος που επιθυμεί.
Για τα βίντεο χρησιμοποιήθηκαν σαρώσεις άμεσα από το πρωτότυπο φυλλάδιο και όχι από αντίγραφα, με κάποια απαραίτητη επεξεργασία. Ακόμη, στις ηχογραφήσεις έχει εφαρμοστεί αποθορυβοποίηση όπου χρειαζόταν, καθώς σε πολλά μέλη εκτός από φύσημα υπήρχε και βόμβος, πάντοτε, όμως, με τη φιλοσοφία να μην αλλοιωθεί η φωνή. Τα μέλη που απουσιάζουν, δηλαδή κάποια τροπάρια των Αίνων του αριστερού χορού, δυστυχώς δεν περιέχονταν ούτε στο πρωτότυπο.
Καλή ακρόαση!
Ιωάννης Μπουλμπουτζής
Μέρος γ’: Τα 11 Εωθινά Δοξαστικά
Εωθινόν α'
Εωθινόν β'
Εωθινόν γ'
Εωθινόν δ'
Εωθινόν ε'
Εωθινόν ς'
Εωθινόν ζ'
Εωθινόν η'
Εωθινόν θ'
Εωθινόν ι'
Εωθινόν ια'
Εωθινόν β'
Εωθινόν γ'
Εωθινόν δ'
Εωθινόν ε'
Εωθινόν ς'
Εωθινόν ζ'
Εωθινόν η'
Εωθινόν θ'
Εωθινόν ι'
Εωθινόν ια'
Αναστάσιμoι Αίνοι Αθαν. Παναγιωτίδη, Εκτέλεσις Αστ. Δεβρελή
Πριν από 11 εβδομάδες ξεκίνησε στο ιστολόγιό μας μια πρωτότυπη
προσπάθεια προβολής του συνθετικού έργου του Αθανασίου Παναγιωτίδη.
Πρόκειται για τα μέλη που κυκλοφόρησε στο μόνο επίσημο βιβλίο που
εξέδωσε για τις ανάγκες του αναλογίου, το «Επίτομον Αναστασιματάριον»
(1955). Το πόνημα αυτό βγήκε με πρωτοβουλία του πρωτοψάλτου κ. Αστερίου
Δεβρελή, μαθητή της τέχνης του Αθανασίου Παναγιωτίδη και στενού του
συνεργάτη. Ο Παναγιωτίδης έψαλλε, ο Δεβρελής κατέγραφε. Το έργο
διακρίνεται από σωστό τονισμό του κειμένου, απουσία πλατειασμών στις
μουσικές φράσεις, ευφάνταστες θέσεις που, όμως, δεν ξεφεύγουν της
σοβαρότητος του κειμένου και μεγαλοπρέπεια!
Κατά ευτυχή συγκυρία, το πόνημα έχει ηχογραφηθεί υποδειγματικά από τον άνθρωπο που το άκουσε και το κατέγραψε, τον κ. Δεβρελή, ο οποίος «έκλεψε» όσο ελάχιστοι την τέχνη του μεγάλου διδασκάλου. Τις ηχογραφήσεις αυτές μου τις έχει δώσει και τον ευχαριστώ θερμά γι' αυτό! Πολλώ δε μάλλον, για τη διάθεση προσφοράς του, καθώς όταν του πρότεινα να τις αναρτήσω στο Διαδίκτυο μαζί με το κείμενό τους, δέχτηκε ευχαρίστως!
Όπως μας εξιστορεί ο κ. Δεβρελής, ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης, όπως και οι υπόλοιποι παλαιοί διδάσκαλοι της ψαλτικής, το μάθημά τους το έκαναν ψάλλοντας στο μαθητή τα μέλη της προσεχούς Κυριακής ή εορτής. Με αυτή τη φιλοσοφία, λοιπόν, αποφασίσαμε να προβάλουμε κι εμείς τα μέλη του έργου αυτού. Κάθε εβδομάδα, λοιπόν, δημοσιεύονταν το Εξαποστειλάριο, οι Αίνοι και το Εωθινό της προσεχούς Κυριακής ώσπου να ολοκληρωθεί η σειρά των μαθημάτων. Πλέον, τα πάντα είναι αναρτημένα, οπότε θεωρούμε πρακτικότερο να υπάρχουν θέματα κατά είδος τροπαρίου (Εξαποστειλάριον, Αίνοι, Εωθινόν) ώστε να μπορεί να ανατρέχει ο καθένας άμεσα στο μέλος που επιθυμεί.
Για τα βίντεο χρησιμοποιήθηκαν σαρώσεις άμεσα από το πρωτότυπο φυλλάδιο και όχι από αντίγραφα, με κάποια απαραίτητη επεξεργασία. Ακόμη, στις ηχογραφήσεις έχει εφαρμοστεί αποθορυβοποίηση όπου χρειαζόταν, καθώς σε πολλά μέλη εκτός από φύσημα υπήρχε και βόμβος, πάντοτε, όμως, με τη φιλοσοφία να μην αλλοιωθεί η φωνή. Τα μέλη που απουσιάζουν, δηλαδή κάποια τροπάρια των Αίνων του αριστερού χορού, δυστυχώς δεν περιέχονταν ούτε στο πρωτότυπο.
Σχόλια:
Κατά ευτυχή συγκυρία, το πόνημα έχει ηχογραφηθεί υποδειγματικά από τον άνθρωπο που το άκουσε και το κατέγραψε, τον κ. Δεβρελή, ο οποίος «έκλεψε» όσο ελάχιστοι την τέχνη του μεγάλου διδασκάλου. Τις ηχογραφήσεις αυτές μου τις έχει δώσει και τον ευχαριστώ θερμά γι' αυτό! Πολλώ δε μάλλον, για τη διάθεση προσφοράς του, καθώς όταν του πρότεινα να τις αναρτήσω στο Διαδίκτυο μαζί με το κείμενό τους, δέχτηκε ευχαρίστως!
Όπως μας εξιστορεί ο κ. Δεβρελής, ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης, όπως και οι υπόλοιποι παλαιοί διδάσκαλοι της ψαλτικής, το μάθημά τους το έκαναν ψάλλοντας στο μαθητή τα μέλη της προσεχούς Κυριακής ή εορτής. Με αυτή τη φιλοσοφία, λοιπόν, αποφασίσαμε να προβάλουμε κι εμείς τα μέλη του έργου αυτού. Κάθε εβδομάδα, λοιπόν, δημοσιεύονταν το Εξαποστειλάριο, οι Αίνοι και το Εωθινό της προσεχούς Κυριακής ώσπου να ολοκληρωθεί η σειρά των μαθημάτων. Πλέον, τα πάντα είναι αναρτημένα, οπότε θεωρούμε πρακτικότερο να υπάρχουν θέματα κατά είδος τροπαρίου (Εξαποστειλάριον, Αίνοι, Εωθινόν) ώστε να μπορεί να ανατρέχει ο καθένας άμεσα στο μέλος που επιθυμεί.
Για τα βίντεο χρησιμοποιήθηκαν σαρώσεις άμεσα από το πρωτότυπο φυλλάδιο και όχι από αντίγραφα, με κάποια απαραίτητη επεξεργασία. Ακόμη, στις ηχογραφήσεις έχει εφαρμοστεί αποθορυβοποίηση όπου χρειαζόταν, καθώς σε πολλά μέλη εκτός από φύσημα υπήρχε και βόμβος, πάντοτε, όμως, με τη φιλοσοφία να μην αλλοιωθεί η φωνή. Τα μέλη που απουσιάζουν, δηλαδή κάποια τροπάρια των Αίνων του αριστερού χορού, δυστυχώς δεν περιέχονταν ούτε στο πρωτότυπο.
Μέρος β’: Αναστάσιμοι Αίνοι
Σχόλια:
- Σχετικά με τους Αίνους του β' ήχου, πρέπει να αναφέρουμε ότι ο δάσκαλος ξεκινάει λίγο διαφορετικά το «Πάσα πνοή», αναλύοντας τη θέση που καταγράφει και ο Ιωάννης, αλλά αμέσως μετά συνεχίζει με τις θέσεις που καταγράφονται στο Αναστασιματάριο του Παναγιωτίδη. Ακόμη, αξίζει να σημειωθεί ότι, μετά το «Έρραναν μύρα» του Αθανασίου Παναγιωτίδη, ο δάσκαλος ψάλλει άλλο μονωδικό μέλος, το οποίο έχει καταγεγραμμένο στο δικό του «Επίτομον Αναστασιματάριον» (1985). Παρ' όλο που δεν προέρχεται από το Αναστασιματάριο του Παναγιωτίδη, θεώρησα καλό να το διατηρήσω στο βίντεο, παραθέτοντας και το κείμενό του, προκειμένου να μην κόψω την ηχογράφηση.
- Σχετικά με τους Αίνους του πλ. δ' ήχου, οφείλουμε να παρατηρήσουμε μια μικρή διαφοροποίηση του μέλους του «Κύριε, όπλον κατά του διαβόλου», όπου ο κ. Δεβρελής στη φράση «διά τούτο προσκυνούμεν» δεν καταλήγει στον κάτω Δι, όπως καταγράφεται στο πόνημα του Παναγιωτίδη, αλλά στο Δι της μέσης. Δεν γνωρίζω το λόγο που το πράττει αυτό. Πιστεύω, όμως, πως είναι σχετικό με κάτι άλλο που μου είπε αναλύοντάς μου τη λογική της δικής του μελοποιήσεως στο δ' Εωθινό, όπου δεν καταλήγει στον κάτω Δι τη φράση «Όρθρος ην βαθύς» διότι βρίσκει ανούσιο για μία και μόνη μουσική φράση να αναγκαστεί ο ψάλτης να πάρει ψηλά το μέλος και να ζοριστεί στις υψηλές γραμμές του. Δε θεωρώ, πάντως, πιθανό να φοβήθηκε μήπως κατά την παρούσα εκτέλεση δε βγει στη χαμηλή θέση, καθώς είναι άνθρωπος ιδιαίτερα χαρισματικός φωνητικά και, ακόμη, ξέρει να προνοεί στο να πιάνει σε σωστή βάση τα μέλη ώστε να αποφεύγει τον κίνδυνο να μην ανταπεξέλθει. Μία δεύτερη παρατήρηση επί της ηχογραφήσεως των Αίνων αυτών είναι ότι απαλείφθηκε από την ανάρτηση ο στίχος «Αινείτε Αυτόν επί ταις δυναστείαις αυτού» που ψάλλει ο δάσκαλος για δεύτερη φορά πριν το «Κύριε όπλον». Άμεσα, όμως, αντιλαμβάνεται ότι έχει τον ξαναπεί και, μόλις τον τελειώνει, λέει τον επόμενο του δεξιού χορού, το «Αινείτε Αυτόν εν τυμπάνω και χορώ», τον οποίο διατηρήσαμε. Πιστεύω πως και ο δάσκαλος, αν είχε γνώση υπολογιστή, αυτό θα έπραττε σε μία επίσημη ανάρτηση της ηχογραφήσεως αυτής.
Ιωάννης Μπουλμπουτζής
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος α'
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος β'
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος γ'
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος δ'
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος πλ. α'
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος πλ. β'
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος βαρύς
Αναστάσιμοι Αίνοι, Ήχος πλ. δ'
Αναστάσιμα Εξαποστειλάρια Αθαν. Παναγιωτίδη, Εκτέλεσις Αστ. Δεβρελή
Πριν από 11 εβδομάδες ξεκίνησε στο ιστολόγιό μας μια πρωτότυπη προσπάθεια προβολής του συνθετικού έργου του Αθανασίου Παναγιωτίδη. Πρόκειται για τα μέλη που κυκλοφόρησε στο μόνο επίσημο βιβλίο που εξέδωσε για τις ανάγκες του αναλογίου, το «Επίτομον Αναστασιματάριον» (1955). Το πόνημα αυτό βγήκε με πρωτοβουλία του πρωτοψάλτου κ. Αστερίου Δεβρελή, μαθητή της τέχνης του Αθανασίου Παναγιωτίδη και στενού του συνεργάτη. Ο Παναγιωτίδης έψαλλε, ο Δεβρελής κατέγραφε. Το έργο διακρίνεται από σωστό τονισμό του κειμένου, απουσία πλατειασμών στις μουσικές φράσεις, ευφάνταστες θέσεις που, όμως, δεν ξεφεύγουν της σοβαρότητος του κειμένου και μεγαλοπρέπεια!
Κατά ευτυχή συγκυρία, το πόνημα έχει ηχογραφηθεί υποδειγματικά από τον άνθρωπο που το άκουσε και το κατέγραψε, τον κ. Δεβρελή, ο οποίος «έκλεψε» όσο ελάχιστοι την τέχνη του μεγάλου διδασκάλου. Τις ηχογραφήσεις αυτές μου τις έχει δώσει και τον ευχαριστώ θερμά γι' αυτό! Πολλώ δε μάλλον, για τη διάθεση προσφοράς του, καθώς όταν του πρότεινα να τις αναρτήσω στο Διαδίκτυο μαζί με το κείμενό τους, δέχτηκε ευχαρίστως!
Όπως μας εξιστορεί ο κ. Δεβρελής, ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης, όπως και οι υπόλοιποι παλαιοί διδάσκαλοι της ψαλτικής, το μάθημά τους το έκαναν ψάλλοντας στο μαθητή τα μέλη της προσεχούς Κυριακής ή εορτής. Με αυτή τη φιλοσοφία, λοιπόν, αποφασίσαμε να προβάλουμε κι εμείς τα μέλη του έργου αυτού. Κάθε εβδομάδα, λοιπόν, δημοσιεύονταν το Εξαποστειλάριο, οι Αίνοι και το Εωθινό της προσεχούς Κυριακής ώσπου να ολοκληρωθεί η σειρά των μαθημάτων. Πλέον, τα πάντα είναι αναρτημένα, οπότε θεωρούμε πρακτικότερο να υπάρχουν θέματα κατά είδος τροπαρίου (Εξαποστειλάριον, Αίνοι, Εωθινόν) ώστε να μπορεί να ανατρέχει ο καθένας άμεσα στο μέλος που επιθυμεί.
Για τα βίντεο χρησιμοποιήθηκαν σαρώσεις άμεσα από το πρωτότυπο φυλλάδιο και όχι από αντίγραφα, με κάποια απαραίτητη επεξεργασία. Ακόμη, στις ηχογραφήσεις έχει εφαρμοστεί αποθορυβοποίηση όπου χρειαζόταν, καθώς σε πολλά μέλη εκτός από φύσημα υπήρχε και βόμβος, πάντοτε, όμως, με τη φιλοσοφία να μην αλλοιωθεί η φωνή. Τα μέλη που απουσιάζουν, δηλαδή κάποια τροπάρια των Αίνων του αριστερού χορού, δυστυχώς δεν περιέχονταν ούτε στο πρωτότυπο.
Σχόλια:
Κατά ευτυχή συγκυρία, το πόνημα έχει ηχογραφηθεί υποδειγματικά από τον άνθρωπο που το άκουσε και το κατέγραψε, τον κ. Δεβρελή, ο οποίος «έκλεψε» όσο ελάχιστοι την τέχνη του μεγάλου διδασκάλου. Τις ηχογραφήσεις αυτές μου τις έχει δώσει και τον ευχαριστώ θερμά γι' αυτό! Πολλώ δε μάλλον, για τη διάθεση προσφοράς του, καθώς όταν του πρότεινα να τις αναρτήσω στο Διαδίκτυο μαζί με το κείμενό τους, δέχτηκε ευχαρίστως!
Όπως μας εξιστορεί ο κ. Δεβρελής, ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης, όπως και οι υπόλοιποι παλαιοί διδάσκαλοι της ψαλτικής, το μάθημά τους το έκαναν ψάλλοντας στο μαθητή τα μέλη της προσεχούς Κυριακής ή εορτής. Με αυτή τη φιλοσοφία, λοιπόν, αποφασίσαμε να προβάλουμε κι εμείς τα μέλη του έργου αυτού. Κάθε εβδομάδα, λοιπόν, δημοσιεύονταν το Εξαποστειλάριο, οι Αίνοι και το Εωθινό της προσεχούς Κυριακής ώσπου να ολοκληρωθεί η σειρά των μαθημάτων. Πλέον, τα πάντα είναι αναρτημένα, οπότε θεωρούμε πρακτικότερο να υπάρχουν θέματα κατά είδος τροπαρίου (Εξαποστειλάριον, Αίνοι, Εωθινόν) ώστε να μπορεί να ανατρέχει ο καθένας άμεσα στο μέλος που επιθυμεί.
Για τα βίντεο χρησιμοποιήθηκαν σαρώσεις άμεσα από το πρωτότυπο φυλλάδιο και όχι από αντίγραφα, με κάποια απαραίτητη επεξεργασία. Ακόμη, στις ηχογραφήσεις έχει εφαρμοστεί αποθορυβοποίηση όπου χρειαζόταν, καθώς σε πολλά μέλη εκτός από φύσημα υπήρχε και βόμβος, πάντοτε, όμως, με τη φιλοσοφία να μην αλλοιωθεί η φωνή. Τα μέλη που απουσιάζουν, δηλαδή κάποια τροπάρια των Αίνων του αριστερού χορού, δυστυχώς δεν περιέχονταν ούτε στο πρωτότυπο.
Μέρος α’: Τα 11 Αναστάσιμα Εξαποστειλάρια
Σχόλια:
- Με την αφορμή της δημοσιεύσεως του α' Εξαποστειλαρίου, παραθέσαμε και το προοίμιο των Αναστασίμων Εξαποστειλαρίων «Άγιος Κύριος ο Θεός ημών». Ο δάσκαλος το ψάλλει πιο ελεύθερα απ' ότι το κατέγραψε από τον Παναγιωτίδη, διορθώνοντας τον τονισμό στο «Κύριος». Είναι σημειωτέον ότι ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης μεριμνούσε διαρκώς για το σωστό τονισμό των μελών και ότι τον ακούμε σε ιδιωτική ηχογράφηση να το τονίζει όπως το ψάλλει εδώ ο κ. Δεβρελής, συνεπώς δεν αποκλίνει η παρούσα εκτέλεση από την παράδοση του Παναγιωτίδη. Άλλωστε, ακριβώς έτσι το καταγράφει από μνήμης ο κ. Δεβρελής και στο πόνημά του «Προσόμοια Εξαποστειλάρια και Στιχηρά κατά μίμησιν Αθανασίου Παναγιωτίδη», Θεσσαλονίκη 2005.
- Στο ς’ Εξαποστειλάρια απαλείψαμε την επανάληψη του «Υπέρθεε Θεάνθρωπε» που υπήρχε στην αρχική ηχογράφηση για καθαρά παιδαγωγικούς λόγους, καθώς η ανάρτηση στο youtube δεν εξυπηρετεί μόνο στη διδασκαλία του μέλους. Άλλωστε, με τη σύγχρονη τεχνολογία, αρκεί ένα κλικ λίγο νωρίτερα στο βίντεο για να ακούσουμε την επανάληψη της φράσης.
Ιωάννης Μπουλμπουτζής
Εξαποστειλάριον α'
Εξαποστειλάριον β'
Εξαποστειλάριον γ'
Εξαποστειλάριον δ'
Εξαποστειλάριον ε'
Εξαποστειλάριον ς'
Εξαποστειλάριον ζ'
Εξαποστειλάριον η'
Εξαποστειλάριον θ'
Εξαποστειλάριον ι'
Εξαποστειλάριον ια'
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)