Αθανάσιος Παναγιωτίδης - Ύμνοι Χριστουγέννων ραδιοφωνικής εκπομπής 1955 (παρτιτούρα)

Έχοντας ταυτοποιήσει τα μέλη της παρτιτούρας που ανέβηκε εδώ, διαπίστωσα πλέον τη σχέση του Αθανασίου Σκυλίτση, δασκάλου του πρώτου μου δασκάλου κ. Παύλου Κανλή, με το χορό του Αθανασίου Παναγιωτίδη. Έτσι αναζήτησα και άλλα μέλη σε χφφ των Αθ. Σκυλίτση, Παύλου και Δημητρίου Κανλή που να παραπέμπουν σε Παναγιωτίδη. Και βρήκα! Μια σειρά χειρογράφων του κ. Παύλου σε τετράδιο μεγέθους Α5 με μέλη αδήλου μελοποιού, σε θέσεις που έχουμε όμως ακούσει από τον Αθανάσιο Παναγιωτίδη. Περιελάμβαναν τα μέλη:

1. Απολυτίκιον «Η Γέννησίς σου»
2. Κάθισμα «Δεύτε ίδωμεν πιστοί»
3. Ιδιόμελον «Τα σύμπαντα σήμερον»
4. Στιχηρόν των Αίνων «Ευφραίνεσθε δίκαιοι».

Σε κάθε μέλος αναγραφόταν από κάτω η ημερομηνία: 26-12-56.

Αναζητώντας διασταύρωση των μελών, ανέτρεξα σε χειρόγραφα του κ. Δεβρελή. Βρήκα μεταξύ άλλων ύμνων των Χριστουγέννων κάποιους που έφεραν από πάνω τα αρχικά Α.Π. (=Αθανάσιος Παναγιωτίδης), είχαν κατά 99% την ίδια ορθογραφία (με 1-2 συνοπτικότερες γραφές της ανάλυσης που περιγράφεται στην αρχή του Επιτόμου Αναστασιματαρίου), αλλά και ισοκρατήματα, που πρώτη και μοναδική φορά έβλεπα σε χειρόγραφα του κ. Δεβρελή. Πλην των παραπάνω μελών, τα ίδια χαρακτηριστικά έφεραν και τα μέλη:
- Χριστὸς γεννᾶται, σύντομον
- Μάγοι καὶ Ποιμένες - Νεηγενές (με παράλληλη κίνηση ισοκρατημάτων, πρωτοφανές για χορωδία Παναγιωτίδη, που ήταν ζηλωτής του απλού ισοκρατήματος)
- Ἐπεσκέψατο ἡμᾶς
Σε κάποιο σημείο, μάλιστα, αποσαφήνιζε την ταυτότητα των μελών: «Μαθήματα Ραδιοφ. ἐκπομπῆς 1955». Ειρήσθω εν παρόδω ότι τα χρόνια εκείνα έκανε ο Παναγιωτίδης με το χορό του εκπομπές στο ραδιόφωνο της Θεσσαλονίκης σε εβδομαδιαία βάση. Τα μέλη τα κατέγραφε ο κ. Δεβρελής.

Στο παρακάτω αρχείο θα τα βρείτε αντεγραμμένα απαράλλακτα τα χειρόγραφα του κ. Κανλής με την προσθήκη των παραπάνω μαθημάτων και των ισοκρατημάτων της εκπομπής που διέσωσε ο κ. Δεβρελής. Η μόνη αλλαγή που έκανα είναι στο Απολυτίκιο, όπου στο «της δικαιοσύνης» τελείωνε με κλάσμα στο χειρόγραφο του κ. Δεβρελή, ενώ στου κ. Κανλή δεν είχε τέτοιο κλάσμα. Εκεί το διασταύρωσα με τη μεταγενέστερη χορωδιακή ηχογράφηση του 1963, όπου κάνουν κλάσμα, γι' αυτό και το διατήρησα. Γενικότερα, όπως θα διαπιστώσετε, οι θέσεις είναι απλούστερες από αυτές της ηχογραφήσεως του 1963.

https://drive.google.com/file/d/1zH4yH8JWFdofdCHn6j_KM5O_qfedrMiT/view?usp=sharing 

 

 

Μια άγνωστη έντυπη παρτιτούρα χορωδίας του Αθανασίου Παναγιωτίδη

Δεν πέρασε πολύς καιρός που ο καλός μου φίλος Κώστας Πανουσάκης μου ζήτησε να συναντηθούμε για να μου δώσει κάτι. Όταν βρεθήκαμε, δεν πίστευα στα μάτια μου, μου δώρισε τεύχη από την πρώτη έκδοση του Δοξασταρίου του Πρίγγου. Όταν κάθισα να τα δω με την ησυχία μου, δοκίμασα δεύτερη έκπληξη, ακόμη πιο ανέλπιστη. Ένα εξώφυλλο περιέκλειε παχύτερο περιεχόμενο. Ήταν προφανές πως είχε δύο τεύχη μέσα. Το ένα ήταν οι σελίδες 17-32 του Δοξασταρίου. Το άλλο ήταν από το ίδιο τυπογραφείο, με αριθμημένες σελίδες 1-16, αλλά με τελείως άσχετο περιεχόμενο. Οι όμοιες διαστάσεις των φύλλων και η όμοια γραμματοσειρά είχαν μπερδέψει τον προκάτοχο των τευχών αυτών. Σε επόμενο τεύχος βρήκα και τη συνέχεια του πρώτου μέρους του παράξενου αυτού κειμένου, δηλαδή τις σελίδες 17-28.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Το φυλλάδιο περιλαμβάνει τα εξής μέλη:
- Εἰς πολλὰ ἔτη,    σελ. 1
- Χριστὸς γεννᾶται (Καταβασία)    σελ. 1
- Ἐπὶ τῶν ποταμῶν, Πολυέλεος Χουρμ. Χαρτοφύλακος    σελ. 2
- Πάντα χορηγεῖ    σελ. 4
- Χαίρετε λαοί    σελ. 5
- Ἔρραναν μῦρα    σελ.5
- Εἰς τὸ μνῆμα σὲ ἐπεζήτησεν    σελ. 6
- Ἑωθινὸν ΙΑ΄. Φανερῶν ἐαυτόν    σελ. 7
- Ψυχή μου, ψυχή μου    σελ. 9
- Ἑωθινὸν Ε΄. Ὦ τῶν σοφῶν σου    σελ. 10
- Ἤδη βάπτεται κάλαμος    σελ. 12
ΜΕΡΟΣ Βον
- Ἐρχόμενος ὁ Κύριος    σελ. 14
- Τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ
- Ἑωθινὸν Θ΄. Ὡς ἐπ΄ ἐσχάτων    σελ. 10
- Δοξολογία Ἰακώβου Πρωτοψάλτου, Ἦχος α΄ τετράφωνος    σελ. 19
- Τὸ ἀληθινὸν φῶς    σελ. 21
- Τὸν νυμφῶνα σου βλέπω    σελ. 22
- Ὅτε ἡ ἁμαρτωλός    σελ. 23
- Τροπάριον τῆς Κασσιανῆς, Κ. Πρίγγου    σελ. 24
Η 28η σελίδα αποτελεί οπισθόφυλλο και αναφέρει μόνο το τυπογραφείο του Χρήστου Νικολαΐδου, όπου τυπώθηκαν και τα άλλα δύο γνωστά έργα του Παναγιωτίδη.

ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ
Από τα μέλη συμπέρανα πως πρόκειται για πάρτα χορωδίας. Δυστυχώς, δεν υπάρχει προμετωπίδα για να ξέρουμε με σιγουριά περί τίνος πρόκειται. Από την ύλη και τις μουσικές θέσεις ταυτοποίησα τον χοράρχη, που δεν είναι άλλος από τον μέγιστο Αθανάσιο Παναγιωτίδη. Δεν ήταν, όμως, η Βυζαντινή Συμφωνία του 1955, της οποίας η πάρτα είναι γνωστή.
Τα κοινά μέλη με τη Βυζαντινή Συμφωνία είναι πολλά: «Πάντα χορηγεί», «Χαίρετε λαοί», «Εἰς τὀ μνῆμα σὲ ἐπεζήτησεν», «Ψυχή μου, ψυχή μου», «Ἤδη βάπτεται κάλαμος», «Ἐρχόμενος ὁ Κύριος», «Τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ», «Τὸ ἀληθινὸν φῶς», «Ὄτε ἡ ἁμαρτωλός».
Πλην της ταύτισης των μελών, που μαρτυρούν κορμό ρεπερτορίου της ίδιας χορωδίας, υπάρχει και ομοιότητα στις θέσεις. Και μόνο «Τὸ ἀληθινὸν φῶς» να ήταν κοινό, αρκούσε για να προδώσει τον χοράρχη, είναι πολύ χαρακτηριστικό. Η ορθογραφία, όμως, διαφέρει αρκετά. Στη Βυζαντινή Συμφωνία είναι αναλυτικότερη και με την προσθήκη αναπνοών, απόδειξη ότι αποτελεί μεταγενέστερη επεξεργασία.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ
Όπως έγραψα και παραπάνω, δεν υπάρχει προμετωπίδα, οπότε δε μπορούμε να εντοπίσουμε με ακρίβεια το έτος που δόθηκε η συναυλία. Έχει, όμως, σημασία να γίνει μια χρονολογική προσέγγιση στο πότε τυπώθηκε η πάρτα αυτή. Για το σκοπό αυτό μίλησα αρχικά με τον κ. Αστέριο Δεβρελή, που απετέλεσε την γραφίδα του Αθανασίου Παναγιωτίδη από το 1953 κ.ε. και που επιμελήθηκε την πάρτα της Βυζαντινής Συμφωνίας και το Επίτομον Αναστασιματάριον (1955). Στο τηλέφωνο ήταν κατηγορηματικός ότι δεν τύπωσε εκείνος άλλη πάρτα με τον Παναγιωτίδη και μου ζήτησε να τη δει. Με το που του την έδειξα, πριν ακόμη την ξεφυλλίσει, μου λέει: «Α, αυτό το ξέρω! Υπήρχε στο Σωματείο (σσ: ήταν κάποτε υπεύθυνος να ανοίγει τα γραφεία του Σωματείου). Το βρήκα εκεί. Ήταν ήδη διαλυμένο. Έγινε σίγουρα πριν γνωρίσω εγώ τον Παναγιωτίδη, δηλαδή πριν το 1953. Και γεννάται το ερώτημα· ποιος να του την κατέγραψε»; Ιδού η απορία...
Αναζητώντας περαιτέρω στοιχεία, εντόπισα χειρόγραφα παλαιών Θεσσαλονικέων με αντιγραφές μεμονωμένων μελών από την πάρτα αυτή χρονολογημένες από το 1952 - άρα μάλλον είχε ήδη τυπωθεί. Ψάχνοντας πληροφορίες για τη συναυλιακή δράση του Παναγιωτίδη, βρήκα την παρακάτω γενικότερη αναφορά του Παναγιώτη Αντωνέλλη στο έργο του «Η Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική», Αθήναι 1956:
«Ὁ ἐκλεκτός οὗτος καλλιτέχνης τῆς βυζαντινῆς μελῳδίας διηύθυνεν ἐπανειλημμένως πολυμελεῖς χορῳδίας ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς μετ' ἐξαιρετικῆς ἐπιτυχίας, τόσον ἐν Θεσ/κῃ ὅσον καὶ ἐν Ἀθήναις».
Επόμενος σταθμός στην αναζήτηση ήταν ο φίλος και πρ. πρόεδρος του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Ιωάννης ο Δαμασκηνός» κ. Παναγιώτης Χοβαρδάς, που εκπονεί διδακτορικό σχετικό με την ψαλτική ιστορία της Θεσσαλονίκης. Μου ανέφερε πως βρήκε αναφορές για δύο συναυλίες του Παναγιωτίδη, τον Σεπτέμβριο του 1952 και τον Μάρτιο του 1953, οι οποίες όμως δεν έγιναν με το Σωματείο, καθώς ο Παναγιωτίδης ήταν σε διάσταση μ'αυτό και απείχε από τις εκδηλώσεις του από τον Μάρτιο του 1949 ως το 1955. Έψαξα όσο μπόρεσα, δυστυχώς δεν βρήκα κάποια πληροφορία στον τύπο της εποχής. Δεν έχω πλέον και τη χρονική άνεση να επισκεφτώ βιβλιοθήκες. Πάντως, αν χρονολογείται όντως στο διάστημα αυτό, το πιθανότερο είναι να πρόκειται για συναυλία του προσωπικού χορού του Παναγιωτίδη και όχι του Σωματείου.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ
- Το πιο αξιόλογο στοιχείο της πάρτας είναι, κατά τη γνώμη μου, η καταχώριση του αργοσυντόμου Τροπαρίου της Κασσιανής του Πρίγγου. Αν σκεφτούμε πως το μέλος τυπώθηκε το έτος 1953 στο 4ο τεύχος της Μεγάλης Εβδομάδας του, το πιθανότερο είναι πως η πρώτη έντυπη μορφή του μέλος είναι στην πάρτα αυτή. Μάλιστα, η ορθογραφία του ταυτίζεται με χειρόγραφο του Ψύχα του 1952 και ενδεχομένως να πρόκειται για την πρώτη μορφή του έργου.
- Το ίδιο συμβαίνει και για το «Ἤδη βάπτεται κάλαμος» του Ιακώβου Ναυπλιώτου, που εξέδωσε και ο ίδιος ο Πρίγγος. Όπως παρατήρησε ο φίλος Δημήτρης Σκρέκας, υπάρχουν λεπτομέρειες που δείχνουν πως η γνωστή ηχογράφηση του μέλους από τους Αθανάσιο Παναγιωτίδη, Αθανάσιο Καραμάνη, Χαρίλαο Ταλιαδώρο και Χρύσανθο Θεοδοσόπουλο γίνεται μέσα από την πάρτα αυτή.
- Το «Ὡς ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων» βρέθηκε σε αντίγραφα θιασωτών του Πρίγγου αποδιδόμενο στον Άρχοντα, χωρίς βέβαια αυτό να αποκλείει την καταγραφή ή διασκευή θέσεών του. Ρώτησα επ' αυτού τον Δεβρελή και, αφού μελέτησε το μέλος, μου είπε πως η θέση «χαρᾶς τοὺς Μαθητάς» που ανεβαίνει στον άνω Δι' ήταν ξεκάθαρα του Πρίγγου, ο Παναγιωτίδης δεν την συνήθιζε, ούτε την έβαλε στο Αναστασιματάριό του (αυτό δε σημαίνει ότι δεν την παρουσίασε χορωδιακά).
- Σχετικά με το αργό «Χριστὸς γεννᾶται», διασταυρώνεται πληροφορία που μου είχε πει στο παρελθόν ο κ. Δεβρελής πως ο Παναγιωτίδης δεν το έλεγε ποτέ όπως το παρουσίασε στη γνωστή χορωδιακή ηχογράφηση του 1963 στην ΕΡΑ, δηλαδή με χαμηλές θέσεις. Και στον Ναό, και στις ραδιοφωνικές χορωδίες στην Θεσσαλονίκη, και στη συναυλία αυτή όπως αποδεικνύεται, μεταχειριζόταν την ψηλή θέση στο «ἐξ οὐρανῶν». Μάλιστα, με το που του έδειξα το φυλλάδιο, άρχισε να το ψάλλει και μου είπε με χαρά πως έτσι το έλεγαν πάντα.

https://drive.google.com/file/d/1X23mnCRw2YNqFGzxa7EsxtOvUhJGj1SR/view?usp=sharing

Βυζαντινή Συμφωνία (Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης - 15 Ιουνίου 1955)

ΟΙ ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΕΣ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ

(ψηφιοποίηση: Ιωάννης Μπουλμπουτζής)

ΟΙ ΑΝΑΓΓΕΛΙΕΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ

ΣΤΟΝ ΑΠΟΗΧΟ ΤΗΣ ΣΥΝΑΥΛΙΑΣ 

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΚΑΙ ΧΟΡΑΡΧΟΥ

ΗΧΗΤΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΦΩΝΙΑ

 

 

«Ψυχή μου, ψυχή μου» - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη

Πρόκειται για το Κοντάκιο του Μεγάλου Κανόνος «Ψυχή μου, ψυχή μου» σε ήχο πλ. β' και μέλος αργό ειρμολογικό, όπως εκτελέστηκε στη Βυζαντινή Συμφωνία που έδωσε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης στο Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης στα 1955 με 40μελή χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός». Τα μουσικά κείμενα της εκδηλώσεως, τα οποία είχε καταγράψει ο κ. Αστέριος Δεβρελής, κυκλοφόρησαν σε έντυπο. Από εκεί παρατίθεται και το μουσικό κείμενο.

Δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη η λιτότητα του ισοκρατήματος, που παραμένει στο Δι ακόμη και όταν το μέλος κάνει καταλήξεις στο Βου. Ακόμη, η απαράμιλλη ομοιογένεια των 40 μελών του χορού, όπου υπάρχει απόλυτη ταύτιση μέχρι και στις μικρολεπτομέρειες των αναλύσεων των σημαδοφώνων, δείγμα της τελειομανίας του χοράρχου!

Εωθινόν η' - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη

Πρόκειται για το η' Εωθινό Δοξαστικό «Τα της Μαρίας δάκρυα» σε ήχο πλ. δ' όπως εκτελέστηκε στη Βυζαντινή Συμφωνία που έδωσε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης στο Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης στα 1955 με 40μελή χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός». Τα μουσικά κείμενα της εκδηλώσεως, τα οποία είχε καταγράψει ο κ. Αστέριος Δεβρελής, κυκλοφόρησαν σε έντυπο. Από εκεί παρατίθεται και το μουσικό κείμενο.

Χορός Δημ. Νεραντζή - «Το αληθινόν φως», Αθ. Παναγιωτίδη

Μία από τις καλύτερες μελοποιήσεις του Ιδιομέλου των Αίνων των Θεοφανείων «Το αληθινόν φως επεφάνη» ανήκει στο μελίρρυτο μακαριστό πρωτοψάλτη Αθανάσιο Παναγιωτίδη και καταγράφηκε εξ' αφορμής της «Βυζαντινής Συμφωνίας» που έδωσε με τη χορωδία του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο Θεσ/νίκης τον Ιούνιο του 1955, εμπεριέχεται δε στο έντυπο φυλλάδιο που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά με τα μουσικά κείμενα της εν λόγω συναυλίας σε καταγραφή και επιμέλεια του κ. Αστερίου Δεβρελή, απ' όπου και παρατίθεται.

Εντυπωσιάζει η μελοποιητική πλαστικότητα του μέλους! Εκτός από την κλασική μελοποίηση του Εμμανουήλ Πρωτοψάλτου στη φράση «επίγειον το φαινόμενον», που καταλήγει στον κάτω Δι, αφού η γη είναι χαμηλά σε αντιδιαστολή με τον ουρανό που ακολουθεί, ο Παναγιωτίδης τονίζει έτι περισσότερο τη φράση «υπέρ τους ουρανούς», ανεβάζοντας το μέλος στα ουράνια και αναδεικνύοντας έτσι το ύψος των νοημάτων! Η φράση «το νοούμενον» λέγεται αργά, κατά τη μελοποίηση του Κωνσταντίνου Πρίγγου, δηλώνοντας την προσπάθεια του νοός να κατανοήσει τα ακατάληπτα μυστήρια! Και αργότερα, όμως, θα βάλει την πινελιά του ο Παναγιωτίδης, στη φράση «διά καταδύσεως», όπου όντως το μέλος κάνει κατάδυση στον κάτω Δι.

Αν και πρέπει σε ιδιωτικά αρχεία να σώζεται η «Βυζαντινή Συμφωνία» πλήρης, αφού τμήμα της έστειλε και ο Παναγιωτίδης στο Φραγκίσκο Μανιάτη, απ' όπου έχουν κάπως διαδοθεί στους φιλομούσους κάποια αποσπάσματά της, εντούτοις το μέλος αυτό παραμένει εξαιρετικά δυσεύρετο. Προς τούτο αναζητήθηκε για την ανάρτηση άλλη χορωδιακή εκτέλεση, αφού η καταγραφή του μέλους έγινε εξ' αρχής για χορό. Είναι ευτυχής η συγκυρία να έχει εκτελεστεί η παρούσα σύνθεση από το χορό του κ. Δημητρίου Νεραντζή, που ο Παναγιωτίδης θεωρούσε ως τον καλύτερο μαθητή του, κατά τη συναυλία μνήμης προς το δάσκαλό του που έδωσε στις 14-1-1991 στην αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Το μέλος παρατίθεται στην εκτέλεση αυτή.

Σημειωτέον πως ο κ. Νεραντζής έχει κάνει μία ελάχιστη διασκευή σε 2 αναλύσεις και έχει προσθέσει κάποιους χρόνους σε καταλήξεις, που δεν αλλοιώνουν όμως την αρχική σύνθεση, όπως βλέπουμε κι από την παράθεση. Ακόμη, παρατηρούμε πως η πρακτική του ισοκρατήματος του χορού του ακολουθεί πιστά τη συντηρητική γραμμή του Αθανασίου Παναγιωτίδη, κατά την οποία το ισοκράτημα παραμένει στη βάση του ήχου και μετακινείται μόνο σε επί μακρόν αλλαγές πενταχόρδου, εν προκειμένω κατεβαίνει μόνο στον κάτω Δι στις αντίστοιχες καταλήξεις. Επίσης, ακούγεται πιο σιγά από το μέλος ώστε να μην το καλύπτει και να αναδεικνύεται ο λόγος.

Καλή ακρόαση!

«Εις το μνήμα σε επεζήτησεν» - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη

Πρόκειται για το Ιδιόμελο των Αναστασίμων Αίνων του γ' ήχου «Εις το μνήμα σε επεζήτησεν» όπως εκτελέστηκε στη Βυζαντινή Συμφωνία που έδωσε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης στο Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης στα 1955 με 40μελή χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός». Τα μουσικά κείμενα της εκδηλώσεως, τα οποία είχε καταγράψει ο κ. Αστέριος Δεβρελής, κυκλοφόρησαν σε έντυπο. Από εκεί παρατίθεται και το μουσικό κείμενο. Μόνη διαφορά είναι η δεύτερη και εκτενέστερη μονωδία του Αθανασίου Παναγιωτίδη, η οποία εκτελείται πιο ευσύνοπτα και με σωστότερο τονισμό απ' το κείμενο της συνευλίας, κατά τον τρόπο που καταγράφεται στο πόνημά του Παναγιωτίδη «Επίτομον Αναστασιματάριον» που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά (1955) σε καταγραφή επίσης του κ. Δεβρελή, και συνεπώς χρησιμοποιήθηκε το κείμενο αυτό.

Διδακτική η επεξεργασία του Αθανασίου Παναγιωτίδη στις θέσεις αυτές, που προέκρινε στη συναυλία. Επαληθεύεται η μελοποιητική του φιλοσοφία που περιγράφει ο μαθητής του κ. Δεβρελής στις τηλεοπτικές του συνεντεύξεις (πρβλ. εδώ), κατά την οποία οι τονιζόμενες μονοσύλλαβες λέξεις, όπως τι, πού, ουκ κλπ, πρέπει να καταλαμβάνουν ένα και μόνο μουσικό φθόγγο, αφού και στον προφορικό λόγο στιγμιαία εκφέρονται. Ο Παναγιωτίδης έδειχνε ιδιαίτερη επιμέλεια στην προσαρμογή του μέλους στο ποιητικό κείμενο ώστε το ψάλσιμο να αποτελεί όντως απαγγελία και να αναδεικνύει με πλαστικότητα το λόγο, κάτι που βλέπουμε και στην εκτέλεση αυτή. Για παράδειγμα, ενώ στην ερώτηση «τι κλαίεις» το ρήμα εκφέρεται νηφάλια και υπό τύπον ερωτήσεως, στη χρήση του ίδιου ρήματος από τη Μαρία τη Μαγδαληνή, η οποία κατά τον ποιητή έκλαιγε, το ρήμα εκφέρεται με μέλος αργό και θρηνώδες, σε α' παθητικό, και μάλιστα με ένα τονισμό στην έναρξη της φράσης (σε αντιδιαστολή με το αρχικό κείμενο της συναυλίας), όπως αναμένεται από έναν άνθρωπο που οδύρεται, ο οποίος δε θα μπορούσε να ψιθυρίζει! Ακόμη, στο «οίμι» κόβει τη μεγάλη ανάλυση για να το πει απλά, με τον ίδιο αναστεναγμό που θα το έβγαζε από μέσα του ο κάθε δυστυχής!

«Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη

Πρόκειται για τμήμα της εκπομπής με ύμνους των Χριστουγέννων που έψαλλε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης με το χορό του στο ραδιοφωνικό σταθμό των Αθηνών μάλλον στα 1961. Οι πρόβες για την εν λόγω μετάδοση ξεκίνησαν δύο μήνες νωρίτερα. Μεταξύ των μελών του χορού ήταν ο Δημήτριος Νεραντζής, ο Ιωάννης Μαθιουδάκης, ο Γεώργιος Λαμπρόπουλος, ο Στάικος Χατζής, ο Φυσέκης, ο Χατζόπουλος κα. Τη μετάδοση ηχογράφησε ο Φραγκίσκος ο Μανιάτης, από τον οποίο προέρχονται και οι περισσότερες από τις παραπάνω πληροφορίες. Ολόκληρη την εκπομπή θα τη βρείτε εδώ.

Εδώ παρατίθεται το Ιδιόμελο «Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» με το κείμενο που εκδόθηκε στο φυλλάδιο της Βυζαντινής Συμφωνίας που έδωσε ο Παναγιωτίδης με το χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο το 1955, καθώς είναι προφανές ότι από το ίδιο κείμενο ψάλλει και αυτός ο χορός. Είναι διδακτική η ερμηνεία των σημαδοφώνων ποιότητος κατά την παράδοση του Παναγιωτίδη που αναδεικνύει η ενιαία ερμηνεία τους από χορού. Όπως βλέπουμε, κάθε άλλο παρά μετροφωνούν! Διδακτικό, επίσης, και το λιτότατο ισοκράτημα.

Επίσημο κείμενο μπορέσαμε να εντοπίσουμε μόνο για το παρόν μέλος και για το Πασαπνοάριο του δ' ήχου, το οποίο εμπεριέχεται στο «Επίτομον Αναστασιματάριον» (1955) και έχει ήδη οπτικοποιηθεί εδώ. Από τα υπόλοιπα μέλη, δυστυχώς, δεν εντοπίσαμε κείμενο, καθώς δεν εμπεριέχονται στη Βυζαντινή Συμφωνία ή στο Επίτομον Αναστασιματάριον, τα μόνα δηλαδή επίσημα πονήματα του Παναγιωτίδη. Έχουμε πληροφορίες, ωστόσο, ότι και τα κείμενα των Χριστουγέννων ήταν με τυπογραφικά στοιχεία και ελπίζουμε να έρθουν κάποια στιγμή στο φως!

ΠΑΣΑ ΠΝΟΗ ΗΧΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ

Χορωδία Αθανασίου Παναγιωτίδη Αθήνα 1961

"ΔΕΥΤΕ ΙΔΩΜΕΝ ΠΙΣΤΟΙ"-ΧΟΡΩΔΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗ

Καταγραφή: Νικόλαος

Ηχητικό: http://www.youtube.com/watch?v=Hh17nd-G8Zk